T.C.

BAŞBAKANLIK

ÖZÜRLÜLER İDARESİ BAŞKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ’NDE ÖZÜRLÜLERE YÖNELİK YASAL DÜZENLEMELER

AVRUPA BİRLİĞİ VE DIŞ İLİŞKİLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Haziran 2011

İÇİNDEKİLER

Özürlüler İçin Engelsiz Avrupa Sonuç Tebliği……………………………………3
Özürlülere Yönelik Fırsat Eşitliği: Avrupa Eylem Planı Sonuç Tebliği ………..16
Ayrımcılığa Karşı Topluluk Eylem Planı Oluşturulması (2001-2006) Konsey Kararı….17
İstihdamda Ve İşte Eşit Muamele Konusunda Genel Çerçeve Hakkında Konsey Direktifi………26
Avrupa Birliği Temel Haklar Belgesi …………………………………………….27
Özürlü Bireylerin İstihdamının Ve Toplumsal Bütünleşmelerinin Teşvik Edilmesi Konsey İlke Kararı..………28
Özürlü Bireylere Yönelik Kültürel Etkinlikler Ve Bu Etkinliklere Ulaşılabilirlik Konsey İlke Kararı…………29
Özürlü Öğrencilere Eğitim Ve Mesleki Eğitimde Fırsat Eşitliği Sağlanması Konsey İlke Kararı ……….30
Özürlü Kişilere İstihdamda Fırsat Eşitliği Sağlanması Konsey İlke Kararı ……..31
Özürlüler İçin Park Kartı Verilmesi Konsey Tavsiye Kararı ………………..……..32
Özürlü Bireylere Tanınacak Fırsat Eşitliği Konsey İlke Kararı…….……………33
Özürlü Çocuklar Ve Gençlerin Genel Öğretim Sistemine Katılımı Konsey İlke Kararı ……34
Avrupa Özürlüler Yılı Değerlendirme Raporu (Özet)…………………………..34
“E-Erişebilirlik”- Özürlü Bireylerin Bilgi Temelli Topluma Erişiminin Arttırılması Konsey İlke Kararı ….…40
Özürlülerin İstihdamı Hakkında İyi Uygulama Kodu Parlamento Kararı………..44
Avrupa Özürlüler Stratejisi 2010-2020………………………………………..…55
Avrupa Özürlüler Stratejisi 2010-2020 Eylem Planı………………………..……61

(Gayri Resmi Çevirilerdir)

ÖZÜRLÜLER İÇİN ENGELSİZ AVRUPA TEBLİĞİ

12 Mayıs 2000, COM (2000) 284 final

Özürlüler toplumda yaşayan en dezavantajlı grup olarak nitelendirilmekte ve sürekli olarak sosyal hayatın tüm alanlarında engellerle karşılaşmaktadırlar. Bu engeller kişileri, fiziksel eksikliklerinden kaynaklanan engellerden daha fazla kısıtlamaktadır.

Amsterdam Antlaşması’nda yer alan bir madde özürlülere yönelik ayrımcılıkla mücadeleye esas oluşturmaktadır. Bu maddeye dayanarak Avrupa Konseyi 1999 yılında ayrımcılıkla mücadele paket programı hazırlamıştır. Bu program özürlülerin istihdam edilme ve iş hayatında karşılaştıkları ayrımcılığa yönelik AB genelinde bir direktif yayımlanarak, önleyici tedbirler alınması yönünde eylem planı hazırlanmasını önermektedir.

Bu tebliğ, özürlülerle ilgili AB politikalarını gözden geçirerek özürlü bireylerin ulaşılabilirliğini artırmaya yönelik olarak Avrupa genelinde çaba sarf edilmesini öngörmektedir. Özürlü bireyler için engelsiz Avrupa yaratmaya odaklanmış olan bu tebliğ ile meslek edinme, eğitim, mesleki eğitim, ulaşım, iç piyasa, bilgi toplumu ve yeni teknolojiler gibi konularda Avrupa düzeyinde bir sinerji yaratılmaya çalışılmıştır. Bağımsız hareket ekonomik ve sosyal hayata katılmanın önkoşuludur ve bunun gerçekleşmediği durumlarda özürlü birey kendine tanınan haklardan yeterince faydalanamamaktadır. E-avrupa gibi girişimlerde de olduğu gibi AB teknoloji alanındaki gelişmelere özürlülerin fonksiyonel sınırlılıklarının etkilerini azaltmada ve sosyal hayata katılımlarını artırmada rol oynayacağı bilinmektedir. Özürlülüğün görülme sıklığı ile ilgili doğru istatistiki bilgiler etkin işbirliği ve danışmanlık mekanizmaları bu tebliğin uygulamada yer bulması için önemli araçlardır. Fiziksel engellerin yanında toplumun özürlülere karşı olumsuz tutumu da çözülmesi gereken sorunlar arasında yer almaktadır. Tüm bu nedenlerden ötürü Komisyon Konseyden 2003 yılının Avrupa Özürlüler Yılı olarak ilan edilmesini, toplumda özürlülükle ilgili farkındalık yaratılmasını ve yeni politikalar oluşturulmasını istemiştir.

AB’nin özürlülükle ilgili uluslararası düzeydeki politikaları Birleşmiş Milletlerin 1993 yılında kabul ettiği “Fırsat Eşitliği Konusunda Özürlüler İçin Standart Kurallar İlke Kararı”na dayandırılmaktadır. Bu ilke kararında özürlü bireylerin istihdam ve sosyal yaşama katılımlarında toplumun özürlü bireye karşı kabullenici tutumunun önemli rol oynadığı belirtilmektedir. Sözkonusu standart kuralların izlenmesi için AB Komisyonu “Özürlüler İçin Fırsat Eşitliği” başlıklı bir tebliğ yayınlamıştır. Komisyon üye ülkelerden bu konudaki faaliyetlerini işbirliği içerisinde gerçekleştirmelerini beklemektedir. 1997 yılından itibaren Avrupa Parlamentosu, üye ülkeler ve sivil toplum örgütleri ile yapılan toplantılarda ve Konsey raporlarında özürlülerle ilgili konulara sıklıkla değinilmektedir. 1997 yılında Avrupa İstihdam Stratejisinin kabul edilmesinden bu yana yıllık olarak hazırlanan Konsey yönergelerinde özürlülükle ilgili konulara yer verilmektedir. Üye ülkeler hazırlayacakları İstihdama Yönelik Ulusal Eylem Planlarına özürlü grupları da dahil ederek iş olanaklarını artırmalı ve iş becerilerini geliştirmeye yönelik çaba göstermelidirler.

4 Şubat 2000 tarihinde bilgi toplumunda iş stratejileri konulu tebliğ yayınlanmıştır. Avrupa İstihdam Stratejisini ve e-avrupa girişimini destekleyen bu tebliğde özürlülerin istihdam edilebilirliği konusuna değinilmekte ve bilgi toplumunda üreticilerin kullanıcı dostu araçlar geliştirmesi istenmektedir.

Üye ülkeler Avrupa Sosyal Fonundan 1994-99 yılları arasında özürlülerin istihdam olanaklarını artırmaya yönelik finansman desteği almıştır. İş deneyimi, ücret desteği, korumalı işyeri, kendi işini kurma ve kooperatif kurma alanlarında gerçekleştirilen birçok faaliyet bu kapsamda desteklenmiştir. 2000-2006 süreci için üye ülkelerden özellikle özürlülerin istihdam edilebilirliği ve fırsat eşitliği yaratılmasına yönelik girişimlerin desteklenmesi beklenmektedir.

“İstihdam Topluluk Girişimleri” kapsamında özel güçlükleri olan bazı özürlülere iş bulma ve işini koruma konusunda desteklenmesi sözkonusudur. Bu Girişimin dört boyutundan biri olan HORIZON, serebral palsi ve ruhsal problemleri olan özürlülerin mesleki eğitiminde ve istihdam politikalarında olumlu değişiklikler yaratmayı sağlamak için çaba gösterir. HORIZON kapsamında desteklenen 1700 proje bulunmaktadır.

Komisyonun talebi üzerine sosyal taraflar özürlülerin istihdamı konusunda iyi örnekleri biraraya getiren bir derleme hazırlamış ve Aralık 1998 tarihinde Viyana’da toplanan Avrupa Konseyine sunmuştur. Bunun yanında 19 Mayıs 1999 tarihinde özürlülerin istihdamına yönelik ortak bir deklarasyon kabul edilmiştir. 1998 yılında örnek uygulamalar kodu kabul edilmiş, bu kod özürlülerin istihdamı ile ilgili Avrupa Kuruluşlarının politikalarına netlik kazandırmıştır.

Sokrates, Leonardo da Vinci, Sağlık Teşviki, Daphne, Prince, Phare ve Tacis vb. programlar aracılığıyla özürlülerin ihtiyaçlarına yönelik projeler desteklenmektedir. Üye ülkelerin işbirliği Avrupa Birliği düzeyindeki bir grup (High Level Group of Senior Officials) aracılığıyla sağlanmaktadır. Bu grup üye ülkeler arasında özellikle ortak amaçların çerçevesini ve ilkelerini belirlemede, özürlülere yönelik politikalar, iyi örnekler, bilgi ve deneyimlerin paylaşılmasında önemli rol oynar.

Amsterdam Antlaşması’nın 13. maddesi gereği Avrupa Komisyonu 26 Kasım 1999’da kapsamlı bir ayrımcılıkla mücadele paketi hazırlamıştır. Bu paket kapsamında özürlülerin istihdamı ve meslek kazanmalarında Topluluk Antlaşmasının 13. maddesi uyarınca her türlü ayrımcılığın yasaklanmasına yönelik bir Direktif hazırlanmasına ve bütünleyici önlemleri içeren bir eylem planı hazırlanması yer almaktadır. Özürlülerin işgücü piyasasında karşılaştıkları ayrımcılığa yönelik bir diğer süreç de Topluluk Girişimi EQUAL (2000-2006)dır. Bu uygulamanın amacı işgücü piyasasındaki her türlü ayrımcılığa ve eşitsizliğe karşı uluslarüstü işbirliği geliştirmektir.

Topluluk antlaşmasının 13. Maddesine ek olarak Amsterdam’da yapılan Hükümetlerarası Konferansta kabul edilen 22 numaralı deklarasyonla özürlülere yönelik ayrımcılıkla mücadele konusundaki çabalar öne çıkarılmıştır. Bu deklarasyonda, Avrupa Topluluğu kuruluşları, üye ülkelerin yasal düzenlemelerini Avrupa Birliğine yakınlaştırmaları sürecinde özürlülerin ihtiyaçlarını gözönünde bulundurmalarını ve ayrımcılıkla mücadele ve fırsat eşitliği konularında bütünleşmeyi artırıcı standartlar geliştirmelerini istemektedir.

Bu tebliğ, belirli hedefleri ve önlemleri biraraya getirmekle kalmayıp Komisyonun, ayrımcılıkla mücadele ve bütünleştirici yaklaşım ilkesi doğrultusunda özürlülük konusuna bakış açısını ortaya koymaktadır. Bu tebliğ üye ülkeler tarafından politika zemini olarak da kullanılabilir.

BÖLÜM I. Topluluğun Daha Fazla Eklenen Değer Kazanmasına Yönelik Yol Haritası

1. Vatandaş Olarak Bağımsız Yaşama Doğru

Modern toplumlarda birey sosyal hayata ve ekonomik hayata katılmak üzere bağımsız olarak hareket edemiyorsa o bireyin topluma tam olarak katılım sağlayabileceği düşünülemez. Özellikle bağımsız hareket edebilme yönünde kısıtlılıkları bulunan bireyler sosyal, kültürel, ekonomik, politik hayata diğer insanlardan farklı olarak daha az katılım sağlamak durumunda kalmaktadır. Özürlü bireyleri mümkün olduğu kadar toplumla bütünleştirmek için özellikle toplu taşım olanaklarını da artırarak onlara hareket serbestisi sağlamak, sosyal dışlanmayı da büyük ölçüde azaltacaktır.

Avrupa Birliği çok önceden beri bu konunun öneminin farkındadır. 1993’te Avrupa Birliği Komisyonu hareket kısıtlılığı yaşayan özürlülerin ulaşım kaynaklarını kullanabilme şanslarını artırmak amacıyla “Erişilebilir Ulaşım Hakkında Topluluk Eylem Planı”nı kabul etmiştir. Bu plan araştırma projeleri koordine etme, bilgi programları konusunda iletişim kurma, ulaşım alt yapısı ve ulaşım araçları konusunda uygulanabilir teknik standartlar belirleme ile ilgili bir dizi Topluluk önleminden oluşmaktadır.

Son zamanlarda , Komisyon sekiz yolcudan daha fazla yolcu taşıyan ulaşım araçlarına yönelik olarak özürlü bireylerin erişilebilirliğinin artırılmasına yönelik önlemleri içeren bir Direktif kabul etmiştir. Taslak Direktif kentsel yolcu taşıma sistemlerinde kullanılacak araçların ulaşılabilirliğine yönelik teknik reçeteler sunmaktadır. Aynı zamanda Şehirlerarası yolcu taşıma sistemleri için de öneriler içermektedir.

Özürlü bireylerin ulaşılabilirliğini artırma yolundaki Avrupa Birliği çabaları aşağıda sunulan alanlarda gerçekleşmektedir.

– Hizmet düzeyini artırmak; tüm ulaşım sistemlerinde ve toplu taşım araçlarında özürlü bireyler için gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi için rehber kitaplar hazırlamak,

– Raylı sistemlere ulaşım; yolcuların erişilebilirliğini artırmaya yönelik gerçekleştirilen COST335 projesi sonucu yapılan önerilerden bazılarının hayata geçirilmesi yönünde Komisyonun çabaları bulunmaktadır.

– Havayolu; havaalanı ve havayolu şirketi tarafından Avrupa Sivil Havacılık Konferansı ve Uluslar arası Sivil Havacılık Organizasyonunun önerdiği uygulamaları ve standartları takip etme adına önemli çaba sarf edilmesine rağmen özürlü bireyler Avrupa genelinde seyahat ederken bazı durumlarda problemlerle karşılaşmaktadır. Komisyon hava yolunu kullananlar için yolcu hakları belirleme yolunda bir çabaya girişmeyi düşünmektedir.

– Deniz Ulaşımı; Haziran 1991’de Uluslararası Deniz İşletmeciliği Organizasyonu (IMO) “özürlülerin ve yaşlıların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik tasarım ve yolcu gemilerinin işletimi” konusunda tavsiye kararı yayınlamıştır. Komisyon bu tavsiye kararının ve Handiami Projesinin (özürlü bireylerin deniz ulaşım araçlarını kullanırken karşılaşabilecekleri acil durumlarda yapılacakların neler olabileceğine ve deniz işletmeciliklerinde özürlü birey çalıştırılmasına dair yapılan araştırma) uygulanması konusunda çalışmalar yapmaktadır. Örneğin, 29 Aralık 1999/35/EC sayılı Konsey Direktifinde feribotlar ve şehir hatları vapurlarını kullanan özürlü bireylerin güvenliği konusunda “tüm işletmelerin özürlü ve yaşlı bireylere sağlanacak hizmet ve destekler açısından bilgilendirilmesi, tüm yolcuların bu konuda bilgilendirilmesi ve tüm uyaranların az görenlere uygun biçimde verilmesi” istenmektedir.

– Bütünleştirici Trans-Avrupa Ağı; AB Avrupa Ulaşım Ağı geliştirme kılavuzunda (TEN-9) Avrupa genelinde insanların sürdürülebilir hareketliliğinin sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu kılavuzda özürlü bireylere yönelik açık bir ifadeye rastlanmamakla birlikte bir sonraki kılavuzda (TEN-10) yaşlılıktan veya özürden dolayı hareket kısıtlılığı yaşayan bireylerin bu ulaşım ağına ulaşılabilirliğinin artırılmasına yönelik ifade bulunmaktadır.

– İleri araştırmalarda bütünleştirme çalışmaları; beşinci çerçeve araştırma programında ulaşım alt yapısı ve ulaşım sistemleri ile ilgili araştırma ve çalışmalarda ulaşılabilirlik konusunda kapsanması ön görülmüştür.

– Topluluk, Avrupa Yerel Ulaşım Bilgi Servisini (ELTIS) kurarak Uluslararası Toplu Taşım Birliği (UITP) ve yerel ve bölgesel POLIS ağı ile işbirliği içerisinde iyi uygulama örneklerinin desteklenmesi ve yaygınlaştırılmasını sağlamaya çalışmıştır. Bilgisayar ağı üzerinde kurulan bu sistemde hareket kısıtlılığı bulunan bireyler için erişilebilir ulaşım seçeneklerine yönelik örnekler bulunmaktadır.

– Haziran 1998’de kabul edilen özürlüler için park kartı tavsiye kararının üye ülkelerde karşılıklı olarak tanınması teşvik edilmektedir.

2.Ulaşılabilirliğin Artırılması: Sektörler Arası Boşlukları Kapatmak

Tüm ulaşım sistemi kapsamlı bir şekilde erişilebilirlik açısından gözden geçirilmedikçe, ulaşım araçlarının erişilebilirliğinin artırılması yeterli olmayacaktır. Hareket kısıtlılığı olan bireylerin otobüs duraklarına ve tren garlarına erişimi sağlanmadıkça ulaşılabilir otobüsler ve trenlerin yapılması çok anlamlı olmayacaktır. Binaya erişim, kamu alanlarına erişim ve ulaşım sistemlerine erişim arasındaki bu tip boşlukları kapatacak bir çerçeve belirlenmelidir.

Avrupa Birliği düzeyinde endüstri, bilgi toplumu, sosyal kenetlenme, bölgesel gelişim, çevre, ulaşım, sosyal politika, iş yeri sağlık ve güvenliği ile ilgili politika alanlarında gerçekleşen tüm etkinlikler ulaşılabilirlik üzerinde etkili olmaktadır. İş verenin iş yerini özürlü çalışanının kullanımına uygun hale getirmesine yönelik hazırlanan 89/391/EEC Çerçeve Direktifi gibi bazı AB yasal düzenlemeleri hareketlilik ile ilgili konulara değinmektedir. Özürlü bireyler tarafından kullanılan liftlerle ilgili 29 Haziran 1995 tarihli 95/16/EC Konsey Direktifi hazırlanmıştır. Yine Liftlerin güvenliği ve erişilebilirliği ile ilgili 8 Haziran 1995 tarihli konsey tavsiye kararı bulunmaktadır.

Komisyonun görüşüne göre Avrupa Birliği politika alanları arasında koordinasyonu sağlayarak ulaşılabilirliği artırmalıdır. Böyle yaparak iş yaşamının kalitesini artıracak, müşterisinin güvenliğini sağlayacak ve Avrupa Endüstrisinin etkinliğini geliştirecektir. Aslında, özürlü bireylerin istihdamının artırılmasına yönelik politikalar, özürlü bireylerin ulaşılabilirliğine yönelik etkin önlemler alınmadıkça tam olarak hayata geçirilme olanağı bulamaz.

Bunun yanında, güvenli ve uygun bir iş ortamı yaratılması özürlü bireyin iş kapasitesini tam olarak kullanabilmesi ve rekabet ortamında varlığını devam ettirebilmesi açısından önemlidir. Ulaşılabilirlik kamuya sağlanan hizmetlerin bazılarında öne çıkmaktadır. Bu özellikle turizm sektöründe hizmeti sağlayan kuruluş için artı getiriler sağlamaktadır çünkü bu kuruluşlar hareket kısıtlılığı olan yaşlılar ve özürlü bireyler için tercih edilmektedir.

– Endüstriyel kuruluşlar ve tüketicilerin katkısıyla Komisyon Avrupa Birliği Yapılı Çevreye Ulaşılabilirlik Standartlarının uygulanabileceği alanları tanımlayacaktır.

– Avrupa’da AB’nin finansal desteği ile yeni ulaşım ve alt yapı sistemleri geliştirilmektedir. Bu destek özellikle Trans-Avrupa Ağı ve Yapı Fonları (structural funds) göz önünde bulundurularak hazırlanan projelere, bu beklentileri karşıladıkları ölçüde sağlanmaktadır. Ulaşım araçlarının ve alt yapısının kullanım süresi çok uzun olduğu için ulaşılabilirlik konusu bunların tasarım sürecine dahil edilmelidir. Komisyon AB’ye finansal destek için gönderilen tasarım ve inşaat proje önerilerinde ulaşılabilirlik gereklerini, kabul edilen standartları ve iyi uygulamaları izledikleri ölçüde değerlendirmeye almaktadır.

– Komisyon, kamu otoritelerinden ulaşılabilirlik ile ilgili iyi uygulamaları izleme konusunda yapı sektörünü desteklemesini beklemektedir.

– Komisyon kendi değerlendirmeleri ve üye ülkelerin sundukları raporlara dayanarak 89/391/EEC direktifinin ön gördüğü gerekleri yerine getirip getirmedikleri ve bunu uygulamaya yönelik yaptırımları konusunda ülkeleri değerlendirir.

– Komisyon, Avrupa Sağlık ve Güvenlik Kuruluşu altında elektronik bir ortamda yayınlayacağı veri tabanı ile işyeri uygulamalarından iyi örnekleri ve iş yerinde özrün yönlendirilmesi ile ilgili metotlar hakkında bilgi vermektedir.

– Komisyon Avrupa genelinde ulaşılabilirliğin sağlanması ve mimari engellerin ortadan kaldırılması amacıyla mimar, inşaat mühendisi ve çevre ve tasarımla ilgi meslek elemanlarının ulaşılabilirlikle ilgili önlemler hakkında yeterli bilgi almaları sağlanmalıdır. Komisyon bu yönde çaba sarf etmektedir.

– Beşinci çerçeve programında evrensel olarak ulaşılabilirliğin sağlanmasına yönelik yolların araştırılması gerektiği belirtilmiştir.

3. Bilgi Toplumunu Herkesin Yararına Sunmak

Bilgi toplumunda bilgiye ulaşabilmek de önem kazanmıştır. Teknolojideki özellikle bilgi ve iletişim teknolojisi konularındaki gelişmeler insanlara daha önce mümkün olmayan olanaklar sunmakta bir çok engeli ortadan kaldırmaktadır. Ancak özürlü bireyler tüm bu olanaklara rağmen bu alanda da çeşitli engellerle karşılaşabilmektedir.

Avrupa Birliği bu bağlamda bilgi toplumundan özürlülerde dahil olmak üzere herkesin istifade etmesi yolunda çeşitli çalışmalar başlatmıştır. Bu Komisyonun “Social and Labour Market Dimension of the information Society People First-Next Step” adlı tebliği toplumla bütünleşme ve özürlülerin istihdamının artırılması için teknolojinin bu süreçlere katılmasının teşvik edilmesinin ve bunun yaygınlaştırılmasını amaçlamaktadır.

İlgili diğer girişimler Komisyonun 98/10/EC numaralı direktifinde yer almaktadır. Sesli telefon ve rekabet ortamında evrensel telekomünikasyonla ilgili hükümlerde üye ülkelerden özürlü bireylerin ulaşılabilirliğinin sağlanmasına yönelik alınacak önlemler alınması istenmektedir. 9 Mart 1999 tarihli Konsey ve Avrupa Parlamentosu toplantısında Radyo ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanları Direktifi Komisyona bazı sınıf ekipmanlar kullanarak bu tip araçları özürlü bireylerin kullanabileceği şekle uyarlama yetkisi verir.

Avrupa Bilgi Toplumu Standardizasyon politika çerçevesinde Komisyonun Avrupa Standart belirleme kuruluşlarını, CENELEC, ETSI ve CEN’ yi özürlü bireylerin ve yaşlı insanların bilgi toplumundan faydalanması için erişimlerini ve katılımlarını artırmak için özel standartlar belirlemelerine yönelik talimatı bulunmaktadır http://www.cenorm.be/isss/Workshop/Design-for-All/Default.htm.

Beşinci RTD Çerçeve Programında bilgi toplumuna katılım sağlama ve bağımsız yaşamı destekleme hizmetleri ve çevresel engelleri kaldırmak için destek ve uyarlanabilir sistemler araştırılması istenmektedir. Avrupa Komisyonu Joint Araştırma Merkezi de aktif olarak özürlülerin kullanımı için yeni teknolojiler geliştirmeye çalışmaktadır.

8 Aralık 1999 tarihinde Avrupa Komisyonu “e-Avrupa: Herkes için Bilgi” girişimini başlattı. Bu girişimle Avrupa’da yaşayan herkesin, bilgi toplumunda bilgiye erişimini garantiye alacak çalışmalar başlatıldı. Buna göre on adet faaliyet alanı belirlendi bu faaliyet alanlarından biri de özürlülerin bilgiye erişimini sağlamaya yöneliktir. Özürlülerin bilgiye erişimini artırmaya yönelik belirlediği amaçlar şunlardır:

– Bilgi toplumu ile ilgili tüm yasal düzenlemelerin ve standartların gözden geçirilerek erişilebilirlik açısından yeniden değerlendirilmesi;

– Komisyonun, bilgi ve iletişim konularındaki kamu tedarik sistemlerinde özürlü bireylerin ihtiyaçlarının nasıl göz önünde bulundurulacağını anlatan bir tebliğ yayınlaması;

– Avrupa Birliği Kurumları ve Üye Ülkeler var olan “Web Erişilebilirlik Girişimi”nin kullanımını artırmalı, kamuoyunun bilgisine web ortamında sunulan bilgilerin özürlülerin erişimine uygun olarak da hazırlanması sağlanmalı (http://www.w3.org/tr/wai), özürlülerinde kullanımına yönelik web tasarımlarının yaygınlaştırılması için kamu ve özel sektör işbirliği teşvik edilmeli;

– Tasarımcılar ve mühendislerin erişilebilirlik konusunda eğitim alacağı müfredat hazırlanmalı ve yetkili kuruluşlar arasında etkileşim başlatılmalıdır.

4. Teknolojinin Mümkün Kıldıkları: Destek Teknolojisi Pazarı

Herkes için tasarım ilkesinin uygulanması teknoloji, hizmet sağlama ve ürün sektöründe özürlülerinde dahil olduğu geniş bir kullanıcı kitlesine uygun üretim yapma sonucunu doğurmaktadır. Ancak, daha geniş bir yelpazede üretim yapmak tüm özürlü bireylere uygun ürünün yapılabilmesi anlamına gelmemektedir. Bu tip kullanıcıların teknolojiye erişimini sağlamanın en garantili yolu onların özel ihtiyaçlarına göre üretim yapmak ya da ürünü özürlü bireyin kullanacağı şekilde uyarlamaktır. Bu tip uyarlanmış ya da özel üretim teknolojilere, destek teknolojisi denir.

Bu ürünlerin oldukça büyük bir pazarı olmakla beraber ancak nüfusun artması ile birlikte bu pazarın daha da çok büyüyeceği düşünülmektedir. Özürlü ve hareket kısıtlılığı yaşayan yaşlı insanların destek teknoloji ürünleri sadece 1990 yılında 326 milyar ECU tutmaktadır. Özel destek teknolojisi pazarına bakılırsa, bu miktar şuanda yıllık 10 milyar euro’dur ve bu miktar yıllık %10-20 artarak devam etmektedir. Avrupa endüstrisine bakıldığında bu ürünlerin daha çok küçük ve orta ölçekli sanayi girişimcileri tarafından üretildiği ve genel olarak çok geniş bir ürün kataloguna sahip olmadıkları ve kısıtlı kaynaklara sahip oldukları görülmektedir. Avrupa endüstrisinin bu konuya ilgisinin arttırılması ve Avrupa Birliği düzeyinde pazar oluşturulması sonucu makul fiyatlı ürün ve hizmetleri ortaya çıkabilecektir. Beşinci program çerçevesinde bu yönde üretim yapan küçük ve orta ölçekli sanayi girişimcilerinin desteklenmesi öngörülmektedir.

– Konseyin tıbbi araç gereçlerle ilgili Direktifinde (93/42/EEC, OJL 169,12.07.1993) özürlüler için üretilen bazı destek ürünlere yer verilmiştir. Bu direktifin amacı açık ve şeffaf bir Avrupa Birliği pazarı oluşturmaktır. CEN Teknik Komitesi ilk olarak TC 293(Özürlüler İçin Teknik Destek Standartlar) tekerlekli sandalye gibi ürün grupları için standartlar belirlemiştir. Diğer ürün grupları için standartlar oluşturulma aşamasındadır.

– Komisyon CEN/CENELEC/ETSI’ den özürlü bireylere ve yaşlı insanlara yönelik kuruluşların temsilcileri ile koordinasyon halinde özürlü bireylerin bilgi toplumunun sunduklarına erişim sağlayabileceği standartlar geliştirilmesini istemiştir. Talimat yeni ürünler hizmetler planlanırken herkes için tasarım ilkesinin göz önünde bulundurulmasını ve bunun yaygınlaştırılmasını istemektedir.

– Kullanıcılara ve pazara sunulacak bilginin toplanmasının ve yayılmasının ön şartı bilginin, tavsiyenin ve rehberliğin sağlanmasıdır. Handynet’ten, diğer veri tabanları ve bilgi toplama projelerinin sonucunda elde edilen deneyimler üzerine Komisyon ulusal destek teknolojileri bilgi servisleri arasında bilgi ve eşgüdümü geliştirerek internetin yaygın kullanımı sürecinde özürlülere sağlanabilecek olanakları artırmayı amaçlamaktadır.

– Uygun destek teknoloji ürünlerinin varlığı ve makul fiyatlara alınabilirliği özürlü bireylerin olanaklardan eşit olarak yararlanması açısından da önemlidir. Üye ülkeler destek araç gereçleri hakkındaki hükümleri belirlemekle yükümlüdür. Bununla birlikte, sosyal, fiziksel ve politik engellerin ortadan kaldırılması bağımız hareket edebilmesini kolaylaştırarak özürlü ve yaşlı bireylerin daha engeliz bir çevrede yaşama imkanı sağlayacaktır. Bu da AB’ nin gerçekleştirmeye çalıştığı hedeflerinden biridir.

– Avrupa Komisyonu yardımcı araç gereçlerden vergi ve gümrük vergisi alımında, vergi indirimi veya vergiden muafiyet sağlanması yönünde ülkelerden çaba göstermelerini beklemektedir. Sağlık ekipmanlarından alınan vergi oranını düşürmeleri yolunda çağrıda bulunmaktadır (77/388/EEC, OJL 145,13.06.1977). . Konsey Tüzüğü (918/83/EEC, OJL 105,23.04.1983) bazı özel durumlarda ithal prosedürleri olmadan ithal edebilme olanağı sağlamaktadır.

5. Özürlü Tüketicilerin Haklarının Korunması

Geçmişte, özellikle ürünleri nüfusun büyük bir kesimi tarafından kullanılan şirketler sadece özürlü bireylerin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmaktaydı. Bununla birlikte şirketler uygun yönetim teknikleri uygulandığında, özürlü bireylerin ihtiyaçlarının karşılanabileceği ürünler yaratılarak yeni bir pazar oluşturulabileceği ve fiyat dengelenmesi sağlanabileceği görüşünü benimsemeye başlamıştır. Bu trend Avrupa tüketici politikasını da etkilemeye başlamıştır, tüm tüketicilerle birlikte özürlü tüketicilerin hakları güvence altına alınmaya çalışılmaktadır. Bu yaklaşımla şimdiye kadar projelere finansal destek sağlama veya kuruluşları bilgilendirme şeklinde gelişmiştir. Bu yönde gerçekleşen çalışmalardan biri de Özel Kullanıcıların İhtiyaç kriterlerinin geliştirilmesidir. Herkes için Tasarım İlkesi’nin uygulanmasında, ürünlerin karşılaştırmalı testi ve hazırlanacak protokollerde de bu kriterler kullanılabilecektir. Tüketicilerin korunması bağlamında Direktif 95/46/EC’de (Resmi Gazete 281, 23.11.1995) özürlülükle ilgili kişisel bilgilerin korunmasını da güvence altına alır.

Bu olumlu gelişmeler aşağıda belirtilen faaliyetlerle güçlendirmelidir:

– Yeni binyıl için hazırlanan Tüketici Politikaları Eylem Planı çerçevesinde Komisyon, özürlülere özellikle adalet, finansman hizmetleri ve ürün güvenliği konularında muğlak bir yer verildiğini dikkate almalıdır.

– Tüketici güvenliği alanındaki standartlarda Komisyon, Avrupa Standart Kuruluşuna özürlülerin güvenliği ve kullanımı konularına özellikle önem vermesi konusunda zorunluluk getirmiştir.

– Elektronik iletişim alt yapısı ve ilgili hizmetlerle ilgili yeni yasal düzenlemelerde özürlü tüketicilerin ihtiyaçlarına yönelik hedefler ortaya konmalıdır.

BÖLÜM II. TOPLULUĞUN KATKISINA YÖNELİK POLİTİKA ARAÇLARI

“Özürlülükle ilgili bilgilerin yetersizliği, cehalet ve önyargı Komisyonun bu konuda bütüncül politikalar oluşturulmasına engel olmaktadır. Özürlülerin kendi içindeki farklılıkları, farklı koşulları, özürlülük tipleri ve özürlülük derecesindeki farklılıklar, farklı engellerle karşılaşmaları bu problemin çözümünü daha da zorlaştırmaktadır. Herhangi bir önlem alınırken güçlü bir bilgi birikimi, koordinasyon, danışmanlık mekanizmaları vazgeçilemez öneme sahiptir.

1. Sayıların Yorumu ve İhtiyaçların Belirlenmesi

Özürlülerin ev yaşamında, iş yaşamında ve genel olarak sosyal yaşamda bağımsız bir biçimde yer almalarını sağlamak üzere Komisyonun ve politika yapıcılarının planlayacakları ve tasarlayacakları önlemler özürlüler konusunda güvenilir istatistikler ve demografik verilere bağlıdır.

1992/1993’de EUROSTAT özürlülerin sosyo ekonomik durumları ve nitelikleri hakkında çeşitli istatistikleri içeren kapsamlı bir doküman yayınlamıştır. Çok amaçlı bir araştırma olan Avrupa Topluluğu Hane Halkı Paneli, Avrupa genelinde karşılaştırılabilir istatistikler elde etme amacıyla Avrupa İstatistik Sistemi tarafından 1994’den beri yapılmaktadır.

– Komisyon uygun istatistiksel bilgileri aşağıdaki faaliyetlerle geliştirmeyi hedeflemektedir:

– Sağlık, sosyal koruma, işyerinde sağlık ve güvelik, istihdam ve eğitim konularında veri toplanması. Bunun yanında Komisyonun 8 Eylül 1999 tarih ve 1924/1999 sayılı Direktifine göre Avrupa İşgücü Araştırması’nda özürlülerin istihdamına ilişkin bir modül konulması çalışmaları 2002 yılında tamamlanacaktır. Özürlülük konusundaki tanımların ve veri toplama yöntemlerinin karşılaştırılabilir olması açısından üye ülkeler arasında iş birliği yapılacaktır. İhtiyaç duyulması halinde veri uyumsuzluklarının ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır.

– Sağlık İzleme Programı, Avrupa Birliğinde sağlık endikatörleri ve verilerin karşılaştırılabilir olması amacıyla bir çerçeve geliştirmeyi hedeflemektedir. Bu endikatörler günlük yaşam, sosyal yaşam ve iş becerileri açısından farklı özürlülük tiplerinin ve derecelerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır.

– Beşinci RTD çerçeve Programı (1998-2002) özellikle yaşam kalitesi ve yaşam kaynaklarının yönetimi programının “Yaşlanan nüfus ve özürlülerle ilgili araştırma” faaliyetleri aracılığıyla özürlülük konusundaki bilgi birikiminin gelişimine önemli katkı sağlayacaktır.

– Bu programlar özürlülerin özellikle sosyal ve fiziksel çevrelerinin (örneğin rehabilitasyon ve destek teknolojileri) geliştirilmesi, etkili ve yeterli sağlık ve sosyal bakım hizmetlerinin sunulması ile onların yaşam kalitesini ve bağımsızlığını artırmayı hedeflemektedir.

2. Bütüncül Avrupa Birliği Programlarının Tasarlanması

Komisyon, tüm Avrupa Birliği vatandaşları için açık ve kullanılabilir programlar oluşturmayı hedeflemektedir. Avrupa Birliği genelinde her ne konuda olursa olsun bir program tasarlarken özürlü bireylerde dahil olmak üzere tüm vatandaşlar için erişilebilir olması sağlanacaktır. Özürlü bireylerin erişiminin kısıtlanabileceği durumlarda özel önlemler alınarak özürlü bireylerin özürlerinden kaynaklanan sınırlılıkların mümkün mertebe azaltılması hedeflenmektedir.

– Komisyon genel programlar içerisine özürlülerin de katılımını sağlayacaktır. Bu amaçla fırsat eşitliği sağlamak adına özürlülerin özel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gerekli durumlarda özel tedbirlere de yer verecektir. Bu özel tedbirlerin maliyeti topluluğun bütçesi elverdiği sürece dikkate alınacaktır.

3. Örnekleme

AB Komisyonu engelsiz hizmetlerin yaratılması amacıyla aşağıda belirtilen konularda örnek uygulamaları desteklemeye devam edecektir.

a) İstihdam

Özürlü bireyler iş piyasasında, özelliklede kamu hizmetlerinde, çok az sayıda temsil edilmektedir. Komisyon diğer AB kuruluşları ile beraber 1998’de “Özürlülerin İstihdamı Konusunda Örnek Uygulama İlkeleri” belirlemiştir. Bu ilkeler açılan iş sınavlarının ve işe alınma prosedürlerinin özürlü adaylara uyarlanması, özürlü istihdamı söz konusu olduğunda bu bireylere yönelik mesleki eğitim, iş yeri düzenlemeleri üzerinde durmaktadır.

– Bu çerçevede Komisyon özürlülerin Avrupa Kamu Hizmetlerinde İstihdamını artırma amacıyla gerekli önlemleri alacaktır. Sınavların düzenlenmesi, kariyer gelişimi, idari destek ve özürlülere yönelik düzenlenmiş ofisler bu kapsamda değerlendirilecek konular arasındadır. Özürlüler için uygun mesleklerin de belirlenmesi kararlaştırılmıştır.

– Komisyon kurum ve kuruluşlarda çalışan personelin özürlülük konusunda bilgi ve duyarlılık arttırıcı eğitimden geçmesini teşvik edecektir. Bu eğitimde özürlülere yönelik ayrımcılık konusunda bilgilendirme ve özürlülerin kendilerini tanıtacakları bölümler de yer alacaktır.

b) Ulaşılabilirlik

Yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde Komisyon ulaşılabilirlik konusunda stratejiler geliştirecektir. Bunun yanında var olan binaların yeniden düzenlenmesinde yeni binaların yapımında ulusal standartlara uyulması sağlanacaktır.

c) Bilgi ve İletişim

Avrupa’daki özürlü vatandaşlar bilgiye erişme konusunda Avrupa’daki diğer vatandaşlarla eşit haklara sahiptir. Bilginin uygun formatlarda sağlanmaması özürlülerin bilgiye erişimini engellemektedir. Komisyon bilgiye erişim açısından daha fazla sayıda insanı dahil etmek ve bilgiye erişim konusunda maliyeti düşürmek açısından interneti kullanmaktadır. Dolayısıyla bu yolla özürlülere uygun formatlarda sağlanan bilgi özürlülerin bilgiye erişimini sağlayacak ve kolaylaştıracaktır. Ancak, internette dokümanların yer alması tek başına erişilebilirliği sağlamamaktadır. Dil ve dokümanların hangi işletim sistemi ile yazıldığı erişim açısından önem taşımaktadır.

İletişimin bütüncül dolayısıyla da etkili olabilmesi için özürlülerin ihtiyaçlarındaki farklılıklar dikkate alınmalıdır. Özürlüler standart formatlarda sunulan bilgiye erişmede güçlük yaşayabilirler. Duyuşsal ve Bilişsel güçlükleri olan bireylerin bilgiye erişiminde alternatif formatlara gerek duyulur.

Üçüncü bölümde belirtilen noktalara ilaveten Komisyon Aşağıdaki faaliyetleri gerçekleştirecektir.

– Avrupa Topluluğunun Resmi Gazete (OJL) Kuruluşu özürlü vatandaşların bilgiye erişimini sağlamak açısından bir standart geliştirecek ve uygulayacaktır. Aynı zamanda materyallerin alternatif formatlarda oluşturulmasını ve Avrupa genelinde yayılmasını Yayıncılar Forumu aracılığıyla destekleyecektir.

– Komisyon, Komisyon dokümanlarına erişilebilirlikle ilgili ilkelerinde değişikliğe giderek politikalar, programlar ve hizmetlerle ilgili bilgi ve yayınların alternatif formatlarda yayınlanmasını sağlayacaktır.

d) Avrupa Okullarında Avrupa Okullarında Kaynaştırma

Eğitim Bakanları ve Konsey özürlü çocukların kaynaştırma okullarına entegrasyonu konusunda çeşitli tavsiye ve ilke kararları almıştır. Bu girişimler Avrupa düzeyinde devlet okullarında gerçekleştirilmiştir. Özellikle Avrupa Okulları Yönetici Kurulu 1995’te öğrenimi destek komitesi kurmuş ve bu kurul aracılığıyla Avrupa okullarının tüm öğretim düzeylerinde özürlülerin kaynaştırılmasının sağlanmasını hedeflemiştir.

4.Özürlülere Yönelik Danışmanlık Hizmetleri

Yaşam deneyimleri, özürlülere hizmetlere ulaşmada kendilerini etkileyen ve engelleyen politika ve pratikleri çabuk kavrama ve yaşadıkları problemler konusunda çözüm üretme becerisi kazandırmıştır. Komisyon, bu tebliğde yer alan fikirlerin çoğunluğunun özürlüler, özürlülük alanındaki uzmanlar ve derneklerle diyalog sonucunda ortaya çıkarmıştır. Komisyon, Topluluk girişimlerini uygularken özürlülere yönelik sivil toplum örgütlerinden danışmanlık alacaktır.

Politika ve program geliştirmede katkılarının artırılması için özürlülerin kapasitesi güçlendirilecektir. Komisyon özürlülerle ilgili örgütlerle, diğer sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliğini artıracak ve bilgi paylaşımını teşvik edecektir.

5.Komisyon Hizmetlerinin Koordinasyonunun Güçlendirilmesi

Komisyonun ilgili alanlarında özürlülerle ilgili politikaların koordinasyonu açısından en önemli mekanizma “Interservice group on disability” ile ilgili tüm Genel Müdürlüklerin bu grup içerisinde aktif bir katkısı bulunmakta ve bu grup özürlülük alanında duyarlılık geliştirme açısından çok etkili bir çaba sarf etmekte ve sektörler arası işbirliği sağlamaktadır.

– Disability interservice group tüm politika alanlarının ilgili faaliyetlerinde bilgi paylaşımı sağlamak, gereksinimler belirlemek ve katkı sunmak amacıyla düzenli olarak toplanmaya devam edecektir.

– Interservice group Komisyon hizmetleri kapsamında özürlük konularında alternatif bilgi sunma biçimleri geliştirecektir.

– Komisyon hizmetleri kapsamında, Avrupa programları ve girişimleri konusunda bilgiye erişmek isteyen özürlülere destek olması amacıyla bir kılavuz hazırlanması hedeflemektedir.

ÖZÜRLÜLERE YÖNELİK FIRSAT EŞİTLİĞİ: AVRUPA EYLEM PLANI

Brüksel, 30.10.2003

COM (2003)final

2003 Avrupa Özürlüler Yılının başarısı, 2003 yılının ötesine taşıyacağı sürdürülebilir sonuçlarla ölçülebilir. Avrupa Komisyonu, Avrupa Özürlüler Yılına dahil olan tüm taraflarla birlikte erişilen başarıların ötesine geçmek istemektedir. Bu tebliğin amacı, genişlemiş Avrupa için sürdürülebilir ve operasyonel bir yaklaşım geliştirmektir. Bu plan, Avrupa Birliği (AB) politikalarına özürlülük boyutunun dahil edilmesi için bir çerçeve ve referans noktası oluşturacak ve ulusal düzeydeki politikaların oluşturulması ve geliştirilmesini teşvik edecektir.

Sözkonusu tebliğ, genişlemiş AB ekonomisi ve toplumunda özürlülerin bütünleştirilmesi için gelecekteki AB girişimlerinin çerçevesini oluşturmaktadır. Öngörülen yaklaşımda üç operasyonel hedef öne çıkmaktadır:

“İstihdamda Eşit Muamele Direktifi”nin (2000/78/EC) uygulanması,
İlgili Topluluk politikalarına özürlülük boyutunun dahil edilmesi,
“Herkes İçin ulaşılabilirliğin” iyileştirilmesi.

Bu tebliğ, 2010 yılına kadar olan süreç için bir Eylem Planı ortaya koymaktadır.

Eylem planının amacı, özürlülük konularının ilgili Topluluk politikalarına dahil edilmesi ve özürlülerin entegrasyonunun sağlanması için belirli alanlarda somut tedbirler alınmasıdır. Özürlülük konularının Topluluk politikalarına dahil edilmesini sağlamak için Komisyon, iki yılda bir genişlemiş Avrupa’daki özürlülerin genel durumlarının ele alındığı bir rapor yayınlayacaktır. Raporda, üye ülkelerdeki gelişmelere de yer verilecektir. Komisyon, ekonomide ve toplumsal alanda kalıcı çözümler üretmek amacıyla politika üretirken sosyal tarafların da bu sürece dahil olmasını teşvik edecektir.

İstihdam sosyal bütünleşme açısından kilit bir öneme sahiptir. Bu nedenle AB Özürlüler Eylem Planı’nın birinci aşaması (2004-2005 yılları), özürlülerin istihdamını teşvik edecek gerekli koşulların yaratılması konusuna vurgu yapacaktır. Bu süreçte genişlemiş Avrupa’da işgücü piyasasının daha ulaşılabilir olması sağlanacaktır. Bu doğrultuda, Eylem Planı’nın birinci aşaması şu dört somut önceliği ortaya koymaktadır:

– İş sahibi olma, işte kalma ve ayrımcılıkla mücadele,

– İstihdam olanağının artırılması, uyum, kişisel gelişim ve aktif vatandaşlık için yaşam boyu öğrenme,

– Özürlülerin güçlendirilmesi için yeni teknolojiler geliştirilmesi ve kullanımı, böylece istihdam olanaklarının artırılması,

– İşyerlerine ulaşmak, ekonomi ve toplumla bütünleşmek için kamusal mekanların ulaşılabilirliği.

Komisyon tarafından, genişlemiş Avrupa’daki özürlülerin genel durumlarının değerlendirildiği ve iki yılda bir hazırlanacak rapor, AB politikalarının etkileri ışığında, sonraki aşamalardaki önceliklerinin belirlenmesinde referans olacaktır.

AYRIMCILIĞA KARŞI

TOPLULUK EYLEM PLANI OLUŞTURULMASI (2001-2006)

27 Kasım 2000, Konsey Kararı (2000/750/EC)

(1) Avrupa Birliği; özgürlük, demokrasi, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanmaktadır. Avrupa Birliği Antlaşması’nın 6(2). Maddesi uyarınca İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerinin Korunması Avrupa Sözleşmesi, üye devletlerin ortak geleneklerine ve Topluluk Yasası tarafından garanti altına alınan temel haklara Avrupa Birliği saygı göstermek durumundadır.

(2) Avrupa Parlamentosu, ayrımcılığın yaşandığı tüm alanlarda eşit muamele ve eşit fırsatlar konusunda politika geliştirmesi ve güçlendirmesi için Avrupa Birliği’ni zorlamaktadır.

(3) Avrupa Birliği ayrı insan ırklarını belirlemeye yönelik teorileri reddetmektedir. Bu Karardaki “Irksal orijin” kavramı bu teorilerin kabul edilmesi anlamını taşımamaktadır.

(4) Kadınlar sıklıkla birçok alanda ayrımcılığa uğradıkları için, Antlaşma uyarınca, Programın uygulanmasında Topluluk, kadınla erkek arasında eşitsizliklerin giderilmesine ve eşitliğin geliştirilmesine çalışacaktır.

(5) Hiçbir ayrımcılık hoş görülemez. Program, hem üye ülkelerdeki iyi uygulamaları örnek almak hem de çoklu ayrımcılığa karşı da savaşmak için politikaların ve yeni uygulamaların geliştirilmesi amacını taşımaktadır. Bu karar çeşitli alanlardaki her tür ayrımcılıkla savaşmak için bütüncül bir strateji oluşturulmasına yardım edebilir.

(6) Özellikle toplumsal cinsiyet konusunda Topluluk’un deneyimleri, uygulamada ayrımcılıkla savaşmanın karşılıklı birbirini destekleyen mevzuat ve uygulamalarla mümkün olduğunu göstermiştir.

(7) Cinsiyet ayrımcılığına karşı Topluluk’ un özel eylemleri olduğu için Program, cinsiyet ayrımcılığı dışında ayrımcılığın tüm alanlarıyla ilgilenmelidir. Değişik alanlardaki ayrımcılıklar benzer özellikler taşıyabilir ve onlarla benzer şekilde savaşılabilir. Ayrımcılıkla mücadelede edinilen deneyimden diğer platformlarda da yararlanılabilir. Ancak, bunun için değişik şekillerdeki ayrımcılığın kendilerine özgü özellikleri duruma uygun hale getirilmelidir. Bu nedenle, özürlü kişilerin özel ihtiyaçları eylemlerin ve sonuçlarının ulaşılabilirliği açısından göz önünde tutulmalıdır.

(8) Programa katılım ayrımcılıkla savaşan tüm kamu ve/veya özel organ, kuruluşlara açık olmalıdır. Aynı şekilde yerel ve ulusal sivil organizasyonların deneyim ve becerileri de göz önünde bulundurulmalıdır.

(9) Avrupa’daki birçok sivil toplum kuruluşunun ayrımcılıkla mücadele konusunda ayrımcılığa uğrayan kişiler aracılığıyla edindiği deneyimi vardır. Bu nedenle, bu kuruluşlar, ayrımcılığın çeşitli şekillerinin ve etkilerinin daha iyi anlaşılabilmesi için, ayrımcılığa uğrayan kişilerin deneyimlerini dikkate alan programların tasarlanması, uygulanması ve izleme çalışmalarına önemli katkıda bulunabilirler. Topluluk geçmişte bu konuda çalışma yapan birçok organizasyona fon sağlamıştır. Ayrımcılıkla mücadelede, etkin kuruluşların fonla desteklenmesi yararlı bir girişim olabilir.

(10) Bu Karar’ın uygulanması için gerekli önlemler, uygulama için Komisyon tarafından verilen yetkiler geri alınarak, Konsey’in 28 Haziran 1999 tarih ve 1999/468/EC sayılı Karar’ı ile uyumlu olarak kabul edilmelidir.

(11) Topluluk eyleminin güçlü kılınması için Komisyon, diğer üye ülkelerle birlikte bu Karar çerçevesinde uygulanan eylemlerin ve diğer Topluluk politikalarının, araçlarının ve eylemlerinin her düzeyde bağdaşmasını ve tamamlayıcı olmasını sağlamalıdır. Bu durum özellikle eğitim, kadın ve erkeğe eşit fırsatlar tanınması ve sosyal bütünleşmeyi sağlama alanlarında geçerlidir. Avrupa Irkçılık ve Yabancı Düşmanlığı Gözleme Merkezi’nin ilgili etkinlikleriyle de tutarlılık ve tamamlayıcılık gözönünde bulundurulmalıdır.

(12) Avrupa Ekonomik Alan Anlaşması (EEA Agreement), bir taraftan Avrupa Topluluğu ve üye ülkeleri ve diğer yandan Avrupa Ekonomik Alan Anlaşması’na katılan Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması (EFTA) ülkeleri arasında sosyal konularda daha güçlü işbirliğini mümkün kılmaktadır. Bu programın Merkez ve Doğu Avrupa’daki aday ülkelere açılması için Avrupa anlaşmalarında oluşturulan şartlarla, ek protokollerle, Kıbrıs Rum Kesimi, Malta ve Türkiye ile ilgili kararlarla uyumlu olarak hazırlıklar yapılmalıdır.

(13) Bütçe ile ilgili kararlar.

(14) Komisyon ve Üye Ülkeler tüm metin, rehber ve bu program kapsamında yayınlanan öneri/tasarı davetiyelerinin açık, basit ve ulaşılabilir bir dilde olmalarını sağlamalıdır.

(15) Programa katılımda engel oluştuğunda gerekli yerlerde katılımcıların bu engelleri aşması konusunda özel yardım sağlanmalıdır.

(16) Herhangi bir Topluluk eyleminin başarısı için amaçlarla sonuçlar karşılaştırılmalı, gözlemlenmeli ve değerlendirilmelidir.

(17) Antlaşmanın 5. maddesinde tanımlanan yetki ikamesi (subsidiarity) ilkesi uyarınca Topluluk’un ayrımcılıkla mücadelede önerilen eylem amaçlarına Üye Ülkeler, çok taraflı gruplara olan gereksinim, bilginin ülkelerarası değişimi ve iyi uygulamaların Topluluk geneline yayılması nedeniyle tam ulaşamazlar. Aynı maddenin orantılılık ilkesine göre bu Karar bu amaçlara ulaşmak için gerekli olanların dışına çıkmaz,

Konsey Şu Kararları Vermiştir:

Madde 1

Programın Oluşturulması

Bu Karar Topluluk’un eylem programını oluşturmaktadır ve ırk, etnik köken, din, inanç, özür, yaş veya cinsel yönelime dayanan doğrudan veya dolaylı ayrımcılıkla mücadele için 1 Ocak 2001-31 Aralık 2006 tarihleri arasında gerçekleştirilecek ve bundan sonra “Program” olarak anılacaktır.

Madde 2

Amaçlar

Topluluk’un gücü dahilinde Program, Topluluk düzeyinde ve üye ülkelerde ayrımcılığı önleme ve ayrımcılıkla mücadele ile ilgili yasal gelişmeleri ve çabaları desteklemelidir. Bu konudaki amaçlar şunlar olacaktır:

a) Ayrımcılık olgusu hakkında bilgi verilmesi ve bu konudaki politikaların ve uygulamaların etkililiğinin değerlendirilmesi yoluyla ayrımcılık hakkındaki anlayışın geliştirilmesi;

b) Ayrımcılığı önlemek ve ayrımcılığa etkin şekilde dikkat çekmek için değişik ayrımcılık türlerinin spesifik karakterlerinin gözönünde bulundurularak özellikle organizasyonların eylem araçlarının güçlendirilmesi ve bilgi alışverişinin ve iyi uygulamaların desteklenmesi ve Avrupa düzeyinde ağ kurulması;

c) Farkındalık oluşturma kampanyalarını da içine alan ayrımcılıkla mücadele uygulamalarının yaygınlaştırılması.

Madde 3

Topluluk Eylemleri

1. Madde 2’deki amaçlara ulaşmak için aşağıdaki eylemler uluslarüstü bir çerçevede gerçekleştirilmelidir:

a) Ayrımcılıkla ilgili faktörlerin analizi ve ayrımcılığa karşı yasal düzenlemelerin ve uygulamaların etkililiğinin değerlendirilmesi;

b) Uluslarüstü işbirliği ve Avrupa düzeyinde ayrımcılığın önlenmesi ve ayrımcılıkla mücadele eden sivil toplum kuruluşlarını da içine alan ortaklar arasında ağın genişletilmesi;

c) Ayrımcılıkla mücadelede Avrupa boyutunu vurgulayan ve programın sonuçlarını bildiren yayın, kampanya ve etkinliklerle farkındalık uyandırılması.

2. Birinci paragrafta belirtilen Topluluk eylemlerinin uygulanmasını içeren düzenlemeler ekte gösterilmiştir.

Madde 4

Programın Uygulanması ve Üye Ülkelerle İşbirliği

1. Komisyon

a) Programda belirtilen Topluluk eylemlerinin Ek’teki gibi uygulanmasını sağlamalıdır.

b) Sivil toplum kuruluşlarının temsilcileriyle ve Avrupa düzeyindeki sosyal ortaklarla Programın tasarım, uygulama ve izlenmesi ile ilgili politik eğilimler konusunda düzenli görüş alışverişinde bulunmalıdır. Komisyon, Madde 6’da kurulan komiteyi görüş alışverişi konusunda bilgilendirmelidir.

2. Komisyon, üye ülkelerle işbirliği içinde aşağıdakiler için gerekli adımları atmalıdır:

a) Çeşitli büyüklükteki sivil toplum kuruluşlarının da içinde olduğu ilgili tüm tarafların programa katılımlarının sağlanması;

b) Programa katılan tüm ortaklar arasında aktif ortaklığın ve diyaloğun geliştirilmesi yanında ayrımcılığa karşı karma ve eşgüdümlü yaklaşımların desteklenmesi;

c) Program çerçevesinde gerçekleştirilen eylemlerin sonuçlarının dağıtımının sağlanması;

d) Program tarafından desteklenen eylemler hakkında ulaşılabilir bilgilerin sağlanması, uygun şekilde tanıtımı ve izlenmesi.

Madde 5

Önlemlerin Uygulanması

1. Bu Karar’ın uygulanması için aşağıdaki konularla ilgili gerekli önlemler Madde 6(2)’de belirtilen prosedürlere uygun olarak kanunlaştırılmalıdır (kabul edilmelidir):

a) Programın uygulanması için genel kılavuz;

b) Program konularının eklenmesi ve uyarlanmasını da içine alan program eylemlerinin uygulanması için yıllık iş planı;

c) Topluluk tarafından sağlanan mali destek;

d) Programın yıllık bütçesi ve fonun değişik eylemler süresince kesintiye uğraması;

e) Topluluk’un desteklemesi için seçilen eylemlerin ve organizasyonların düzenlenmesi ve bu konudaki taslak listenin oluşturulması;

f) Programın izlenmesi ve değerlendirilmesi, özellikle kaynakların etkin kullanımı, sonuçların dağıtımı ve iletimi için ölçütlerin belirlenmesi.

2. Bu Karar’ın uygulanması için gerekli önlemler Madde 6(3)’teki tavsiye niteliğindeki prosedür uyarınca kabul edilmelidir.

Madde 6

Komite

1. Komisyona bir komite tarafından yardım edilecektir.

2. Bu paragrafa atıfta bulunulması durumunda Karar 1999/468/EC’nin 4.ve 7.maddeleri uygulanmalıdır.

Karar 1999/468/EC’nin 4(3). maddesinde belirtilen periyod iki ay olmalıdır.

Madde 7

Diğer Komitelerle İşbirliği

Programın Madde 8’de belirtilen diğer önlemlerle tutarlılığını ve tamamlayıcılığını sağlamak için Komisyon, Komiteyi ayrımcılıkla mücadeleyle ilgili eylemler konusunda düzenli olarak bilgilendirmelidir. Komisyon uygun zamanlarda, bu Komisyon ve diğer ilgili politikaları, araçları ve eylemleri izlemek için oluşturulan komiteler arasında düzenli ve yapılandırılmış işbirliğini kurmalıdır.

Madde 8

Tutarlılık ve Tamamlayıcılık

1. Komisyon Üye Ülkelerle işbirliği içinde diğer Birlik ve Topluluk politikaları, araçları ve eylemleri, özellikle uygun mekanizmaları kurarak programın eylemlerini araştırma, istihdam, kadın-erkek eşitliği, sosyal bütünleşme, kültür, eğitim, gençlik politikaları ve Topluluk’un dış ilişkileri ile ilgili eylemlerini koordine etmesi konusunda genel tutarlılığı sağlamalıdır.

2. Komisyon ve Üye Ülkeler, program kapsamında gerçekleştirilen eylemler ve diğer ilgili Birlik ve Topluluk eylemleri arasında özellikle yapısal fonlar ve Topluluk Girişimi (Equal) arasında tutarlılık ve tamamlayıcılığı sağlamalıdır.

3. Üye Ülkeler program dahilinde ve ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde tutarlılık ve tamamlayıcılığı sağlamalıdır.

Madde 9

EFTA/EEA Ülkelerinin Katılımı Merkez ve Doğu Avrupa Ortak Ülkeleri, Kıbrıs Rum Kesimi, Malta ve Türkiye

Program aşağıdaki ülkelerin katılımına açık olmalıdır:

a) EEA Anlaşması şartları uyarınca EFTA/EEA ülkeleri;

b) Avrupa Anlaşmaları şartları, ek protokolleri ve Ortak Konsey kararları uyarınca Merkez ve Doğu Avrupa Ülkeleri;

c) Kabul edilen prosedür uyarınca ek ödeneklerle fon sağlanan Kıbrıs Rum Kesimi, Malta ve Türkiye.

Madde 10

Fon

1. Programın 2001-2006 yılları arasında programın uygulanması için belirlenen miktar 98.4 milyon Euro’dur.

2. Yıllık giderler bütçe yetkilileri tarafından belirlenecektir.

Madde 11

İzleme ve Değerlendirme

1. Madde 6(2) veya 6(3)’te belirtilen prosedürler uyarınca Komisyon, Üye Ülkelerle işbirliği içinde programı düzenli olarak izlemelidir.

2. Komisyon, programı bağımsız uzmanlar yardımıyla değerlendirmelidir. Bu değerlendirme, Madde 2’de belirtilen amaçlara uygunluk, etkinlik ve uygun maliyet oranları açısından olmalıdır.

Değerlendirme, program kapsamında yürütülen eylemler ve diğer ilgili Topluluk politikaları, araçları ve eylemleri arasında tamamlayıcılığı araştıracaktır.

3. Komisyon, programın uygulanmasına dair değerlendirme raporunu Avrupa Parlamentosu’na, Konsey’e, Ekonomik ve Sosyal Komite’ye ve Bölgeler Komitesi’ne 31 Aralık 2005’te sunacaktır.

Madde 12

Yürürlüğe Girme

Karar, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Brüksel, 27 Kasım 2000

Başkan

E.GUIGOU

EKLER

Programın Uygulanması

I.Eylem Alanları

Program, Antlaşma’nın Topluluk’a verdiği yetkiler dahilinde aşağıdaki alanlarda uygulanabilir:

a) Kamu yönetiminde ve uygulamalarında ayrımcılık yapılmaması;

b) Medyada ve uygulamalarında ayrımcılık yapılmaması;

c) Politik, ekonomik ve sosyal kararlara eşit katılım;

d) Konut, ulaşım, kültür, boş zaman etkinlikleri ve spor gibi halk açık mal ve hizmetlere ulaşmada ve bunların sağlanmasında eşitlik;

e) Çoklu ayrımcılıklar dahil tüm ayrımcılık çeşitlerinin etkin şekilde izlenmesi;

f) Eşit muamele ve ayrımcılık konularındaki haklar hakkında bilgilerin etkin şekilde yaygınlaştırılması;

g) Ayrımcılığa karşı politika ve uygulamaların yaygınlaştırılması

Program, tüm etkinliklerde cinsiyet ayrımcılığına karşı olma ilkesine saygılı olacaktır.

Programın uygulanmasında, Komisyon’un ve yararlanıcıların karşılıklı menfaati için, program ve projelerin belirlenmesi, hazırlanması, yönetimi, hesaplarının kontrolü ve diğer kontroller konularında Komisyon teknik ve/veya idari yardımlar alabilir.

Komisyon, bu programın amacıyla doğrudan ilgili çalışmalar yapabilir, uzmanlarla toplantılar düzenleyebilir, bilgilendirme kampanyaları düzenleyebilir ve yayınlar yapabilir.

II. Programa Erişim

Bu programa erişim halka ve/veya ayrımcılıkla mücadele eden özel kurum ve kuruluşlara özellikle;

a) Üye ülkelere;

b) Yerel ve bölgesel otoritelere;

c) Eşit muameleyi yaygınlaştırmak için çalışan kuruluşlara;

d) Sosyal taraflara;

e) Sivil Toplum Kuruluşlarına;

f) Üniversite ve araştırma enstitülerine;

g) Ulusal istatistik ofislerine

h) Medyaya açık olmalıdır.

III. Eylemler

1. Analiz ve Değerlendirme

Aşağıdaki önlemler desteklenebilir:

Ayrımcılık konusunda ulusal yasalar ve uygulamalar uyarınca Topluluk’ta karşılaştırılabilir istatistiklerin oluşturulması ve yaygınlaştırılması;
Ulusal yasalar ve uygulamalar uyarınca Ayrımcılığa karşı oluşturulan politika ve uygulamaların geliştirilmesi, yöntemlerin yaygınlaştırılması ve etkinliğinin değerlendirilmesi;
Yıllık raporlar aracılığıyla ayrımcılığa karşı oluşturulan yasaların ve uygulamaların etkinliğinin ve alınan derslerin yaygınlaştırılması açısından değerlendirilmesi;
Çeşitli ayrımcılık konularını kendi içinde ve birbirleriyle karşılaştıran tematik çalışmaların yapılması;

Komisyon bu kısmın uygulanmasında, Avrupa Irkçılık ve Yabancı Düşmanlığı Gözlem Merkezi ile Topluluk’un araştırma, teknolojik gelişme ve gösteri etkinlikleriyle ilgili çerçeve programı ve Topluluk istatistik programıyla tutarlılığını ve bütüncüllüğünü sağlamalıdır.

2.Kapasite Geliştirme

Ayrımcılıkla mücadele kapsamında uygulanan programların etkinliğinin ve kapasitelerinin arttırılması için aşağıdakiler yapılabilir:

En az üç üye ülke arasında bilgi, alınan dersler ve iyi uygulamalar hakkında alışveriş yapılması. Bu alışverişler, seçilen konularla ilgili süreç, yöntem ve araçların etkinliklerinin karşılaştırılması, iyi uygulamaların karşılıklı transferi, personel değişimleri, ortak ürün, süreç, strateji ve yöntemlerin geliştirilmesi, yöntemlerin değişik bağlamlara uyarlanması, iyi uygulama olarak tanımlanan araçlar ve süreçler ve/veya ortak sonuçların yaygınlaştırılması, materyallerin ve etkinliklerin görünür kılınması şeklinde olabilir. Fonla desteklenecek uygulamaların seçiminde ayrımcılığın hangi konuda olduğu gözönüne alınacaktır;
Ayrımcılıkla mücadele konusunda deneyimli ve ayrımcılığa uğrayanları savunan Avrupa düzeyindeki ilgili sivil toplum kuruluşlarına, ayrımcılıkla mücadeleye bütüncül ve eşgüdümlü bir yaklaşımın sağlanması için fondan temel ödeme yapılması.

Temel ödeme harcamaların %90’ı için yapılacaktır.

Bu organizasyonların seçiminde ayrımcılığın değişik ve heterojen grupların karşılaştığı ayrımcılıklar gözönüne alınabilir.

3. Farkındalık Uyandırma

Aşağıdaki önlemler desteklenebilir:

Avrupa düzeyinde konferans, seminer ve etkinliklerin düzenlenmesi;
Ayrımcılıkla mücadele konusunda Topluluk yasalarının uygulanmasının desteklenmesi için Üye Ülkelerin seminerler düzenlemesi ve ulusal düzeyde gerçekleştirilen organizasyonlarda Avrupa boyutunun geliştirilmesi;
Bilginin uluslarüstü değişimi ve iyi uygulamaların yaygınlaştırılması için “Kapasite Geliştirme” başlığı altında yer alan başarılı etkinliklere ödül verilmesi gibi medya kampanyaları ve etkinlikleri düzenlenmesi, ayrımcılıkla mücadelenin görünür kılınması;
Programın sonuçlarının kurulacak bir Internet Sitesi aracılığıyla yayınlanması, iyi uygulama örneklerinin bu Site’de gösterilmesi, fikir alışverişi için forum düzenlenmesi ve uluslarüstü eylemlere ortak bulunmasına yönelik veri tabanı oluşturulması;

İSTİHDAMDA ve İŞTE EŞİT MUAMELE KONUSUNDA GENEL ÇERÇEVE

27 Kasım 2000, Konsey Direktifi

(2000/78 EC)

1999 yılında Helsinki’de toplanan Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen 2000 yılı için istihdam ilkelerinde, özürlüler gibi gruplara karşı uygulanan ayrımcıkla mücadeleye yönelik tutarlı politikaların oluşturulması ile sosyal katılıma olanak veren istihdam piyasasının teşvik edilmesi vurgulanmaktadır.
Din ve inançlara, özürlülüğe, yaşa ve cinsiyete dayanan ayrımcılık; Avrupa Topluluğu antlaşmasının amaçlarına erişilmesini, özellikle de yüksek düzeyde istihdama ve sosyal korunmaya ulaşılmasını, hayat standartlarının yükseltilmesini, ekonomik ve sosyal birliği ve dayanışmayı ve kişilerin serbest dolaşımını etkileyebilir.
Çalışma yerlerinde özürlü kişilerin ihtiyaçlarını karşılayacak önlemlerin alınması, özürlülüğe dayalı ayrımcılık ile mücadelede önemli rol oynar.
İş yerlerinin özürlülere uygun hale getirilmesi konusunda önlemler alınmalı, bu arada örneğin çalışma yerleri ve ekipmanları, çalışma saatleri, görev paylaşımları, eğitim olanakları, kaynaştırma kaynakları özürlülük durumlarına uydurulmalıdır.
Söz konusu önlemlerin ağır bir yük oluşturup oluşturmadığına bakılırken, özellikle parasal ve diğer maliyetlere, ilgili kurum ve kuruluşların büyüklüklerine ve parasal kaynaklarına, kamudan parasal kaynak veya başka şekilde yararlanabilme durumlarına bakılmalıdır.

AB Konseyi yukarıda belirtilen hususları gözönünde bulundurarak istihdamda ve işte eşit davranılması konusunda kararlar almıştır.

Madde 5: özürlü kişilerle ilgili olarak eşit muamele ilkelerine uyulmasını garanti almak bakımından bu kişiler için makul ölçüler içinde olanaklar sağlanmalıdır. Bu, işverenler için aşırı bir yük oluşturmadığı sürece, işverenler tarafından uygun önlemlerin alınmasını, özellikle ihtiyaçlar gerektirdiğinde özürlü kişilerin işe girmeleri, işte yükselmeleri veya eğitim görmeleri için düzenlemelerin yapılmasını kapsar.

AVRUPA BİRLİĞİ TEMEL HAKLAR BELGESİ

(2000/C 364 /01)

Madde 21: Cinsiyet, ırk, renk, etnik veya toplumsal köken, genetik özellikler, dil, din, veya inanç, siyasal veya başka konulardaki görüşler, ulusal bir azınlığın üyesi olmak, mal, doğum, özürlülük, yaş, cinsel eğilimler gibi hususlara dayanılarak ayrımcılık yapılmaz.
Madde 26: Avrupa Birliği, özürlü kişilerin bağımsızlıklarını, sosyal ve mesleki açıdan içinde yaşadıkları topluma katılıp katkıda bulunmalarını sağlayacak önlemlerden yararlanma haklarını tanır ve bu haklara saygı duyar.

ÖZÜRLÜLERİN İSTİHDAMININ ve TOPLUMSAL BÜTÜNLEŞMELERİNİN TEŞVİK EDİLMESİ

15 Haziran 2003, Konsey İlke Kararı

(2003/C175/01)

Konsey üye ülkeleri ve komisyonu güçleri doğrultusunda aşağıdaki hükümleri uygulamaya çağırmaktadır:

Özürlülükle ilgili tüm organların (ulusal, Avrupa ve sivil toplum düzeyinde) işbirliğini teşvik etmek,
Özürlülerin toplumdaki diğer bireylerle eşit haklara sahip olduklarını dikkate alarak özürlülerin toplumsal yaşamın tüm alanlarına katılımını teşvik etmek,
Özürlülerin işgücüne katılımları önündeki engellerin ortadan kaldırılması konusundaki çabaları devam ettirmek. Bu konuda eşit muamele ilkesi doğrultusunda özürlüler için eğitim ve gelişim fırsatlarının geliştirilmesi öngörülmektedir.
Özürlüler için yaşam boyu öğrenme sürecinin daha erişilebilir olması konusunda çaba gösterilmesi. Bu kapsamda, öğrenme, mesleki eğitim ve istihdama erişimin kalitesinin iyileştirilmesi için yeni bilgi ve iletişim teknolojileri ve internetin özürlüler için erişilebilir olmasının sağlanması.
Özürlülerin toplumsal yaşama özellikle de iş yaşamına dahil olmaları önündeki engellerin herkes için tek tasarım ilkesi doğrultusunda ortadan kaldırılması ve gelecekte ortaya çıkabilecek engellerin önlenmesi.
İstihdamda ve işte eşit davranılması konusunda Genel Çerçeve Direktifinin belirlenen son tarihe kadar ulusal yasalara uyarlanması ve uygulamaya geçirilmesi.
Özürlülerin istihdamı ve toplumsal bütünleşmesi konusunda ihtiyaç durumunda ek tedbirler alınması.
Özürlülerin istihdamının teşvik edilmesi konusunda Avrupa istihdam stratejisinin hedefleri ile uyumlu olarak hem Avrupa hem de ulusal düzeyde alınabilecek tedbirler üzerinde düşünülmesi.
Gelecekte hazırlanacak toplumsal dışlanma ve yoksullukla ilgili ulusal eylem planlarına özürlülük boyutunun dahil edilmesi.
Bu konularla ilgili olarak Avrupa düzeyinde bilgi ve deneyimlerin paylaşılmaya devam etmesi ve bu sürece ilgili Avrupa örgütlerinin deneyimlerinin dahil edilmesi.
Özürlülerin durumlarına ilişkin istatistiksel verilerin toplanması. Bu veriler toplanırken cinsiyete dayalı veri toplanmasına özel önem verilmesi.
Avrupa Birliği’ndeki özürlülerin sorun alanlarına yönelik çalışan grubun (EU Group of High Level Officials) çalışmalarının desteklenmesi.
İlgili tüm politikalara politika oluşturma, uygulama, izleme ve değerlendirme aşamalarında özürlülük boyutunun dahil edilmesi.
Eşit muamelenin sağlanması için politika oluşturma ve değerlendirmelerde kadınlarla ilgili konulara önem verilmesi.
Özürlülerin istihdamının artırılması ve fırsat eşitliğinin teşvik edilmesine yönelik 20 Ocak 2003 tarihli deklarasyona dayalı olarak özürlülerin istihdamına ilişkin faaliyetlerde ve toplu sözleşmelerde sosyal diyalogun esas alınması.

ÖZÜRLÜ BİREYLERE YÖNELİK KÜLTÜREL ETKİNLİKLER ve BU ETKİNLİKLERE ULAŞILABİLİRLİK

6 Mayıs 2003, Konsey İlke Kararı

Avrupa Birliği fiziksel, sosyal ve bilgiye ulaşma açısından karşılaştıkları engeller nedeni ile bir çok özürlünün kültürlerini ve sanatsal yönlerini ifade etmekte ve kültürel miraslarına ulaşmada, sanatsal yaratıcılıklarını ortaya koyma konusunda sınırlı olduklarına dikkati çekmiştir.
Standart Kuralların 10. maddesine göre özürlü bireylerin kaynaştırılması ve kültürel aktivitelere eşit şartlarda katılımı sağlanmalıdır. Aynı zamanda tiyatrolar, müzeler, sinemalar ve kütüphane binaları gibi kültürel etkinlik alanları ulaşılabilir hale getirilmelidir. Bunun yanı sıra edebiyat, film ve tiyatro yapabilmek için teknik donanımlar da özürlüler için ulaşılabilir olmalıdır.
Özürlü bireylerin kültürel alt yapılara, kültürel etkinliklere ve medyaya ulaşabilirliklerinin sağlanması için uygulanabilir tedbirler alınmalıdır.

Komisyon ve üye ülkeler;

Özürlü bireylerin sanat ve kültür alanlarına kaynaştırılması için çeşitli yollar aramasını ve özürlü bireylerin çalışmalarının üretim ve tanıtım koşullarında eşit fırsat sağlanması,
Özürlü bireylerin pozitif imajlarının artırılmasına katkıda bulunmak için kültür sektörünün desteklenmesi,
Kültürün özürlü bireyler için daha kolay ve çok ulaşılabilir hale gelmesi için var olan engellerin kaldırılması amacıyla;
- Üye Ülkelerin anıtları, arkeolojik sit alanlarını, müzeleri ve kültürel etkinlik alanlarını korumaya yönelik ilke kararını çiğnemeden, bu alanlara fiziksel ulaşılabilirliğin sağlanmasını ve gelecekte yapılacak binalarda fiziksel ulaşılabilirlik şartlarının yerine getirilmesini;
- modern bilişim teknolojileri ile ilgili bilgi sağlanmasını,
- kültürel etkinliklerde alt yazı, işaret dili, Braille ile yazılmış katalog ve rehber vb. düzenlemeler yapılmasının sağlanması.
- Avrupa düzeyinde ilgili Avrupa organizasyonları ile bilgi ve deyimlerin paylaşılmasını kabul eder.

ÖZÜRLÜ ÖĞRENCİLERE EĞİTİM ve MESLEKİ EĞİTİMDE FIRSAT EŞİTLİĞİ SAĞLANMASI

5 Mayıs 2003, Konsey İlke Kararı

(2003/C 134/04)

Avrupa Birliği Antlaşması, Avrupa birliğine cinsiyet, ırk, etnik köken, din inanç, yaş, özürlülük ya da cinsel tercihlerden kaynaklanan ayrımcılıkla mücadele etmek için fırsat vermiştir. Ayrımcılıkla mücadele sırasında üye ülkeler kendi dil ve kültür farklılıklarını, eğitim sistemlerini ve öğretim programlarının içeriklerini gözönüne alarak gerekli düzenlemeleri yapacaklardır.
Birleşmiş Milletlerin Özürlü Bireylere Fırsat Eşitliği Sağlanması üzerine geliştirdiği Standart Kuralları 6. Maddesine göre: Üye devletler eşitlik ilkesi doğrultusunda çocuklar, gençler ve yetişkinler için eğitimde fırsat eşitliği sağlanmalı, kaynaştırılmış ortamlarda okul öncesi çocukları, yetişkin özürlüler ve özellikle de kadınlar için özel “ilgi” sağlanmalıdır.
Hükümetlerin, destek gruplarının, öğretmenlerin, özellikle de özürlü örgütlerinin ve ailelerin artan ilgisi özel ihtiyaç sahibi bireylerin eğitime ulaşabilirliğini artırır.
Avrupa Birliği ve üye ülkeler hayat boyu öğrenme yoluyla özürlü bireylerin eğitim ve mesleki eğitime ulaşma düzeylerini artırmayı hedeflemektedir.

Eğitim ve mesleki eğitime ulaşabilirliği artırabilmek için Avrupa Birliği ve üye ülkeler;

Özel gereksimi olan çocukların ve gençlerin uygun eğitim ve mesleki eğitim yoluyla topluma tam katılımlarının desteklenmesini ve ihtiyaçlarına uygun eğitim sistemlerine yerleştirilmelerini,
Özürlü bireyler için hayat boyu öğrenmenin daha ulaşılabilir kılınmasını ve bu bağlamda, hizmet ve kaynaklara ulaşımın kolaylaştırılması, öğrenimin kalitesinin artırılması için yeni multimedya araçları ve Internet kullanımına daha fazla önem verilmesini (e-öğrenme),
Özürlü bireylerin rehberlik, eğitim ve mesleki eğitim içerikli WEB sitelerine erişimlerinin sağlanması ve bu konuda rehberlik hizmeti verilerek desteklenmelerini,
Özürlü bireylerin kendilerinin ya da gerekiyorsa ailelerinin veya sorumlu kişilerin, özürlü bireye uygun eğitim tarzını seçebilmeleri için gerekli bilgi ve rehberliğin sağlanmasını,
Özel eğitim alanındaki öğretmenlerin işe başlamaları ve hizmet içi eğitimleri sırasında başta pedagojik teknik ve materyaller olmak üzere çeşitli konularda desteklenmelerini,
Genel ya da özel kurumlardaki, özel eğitime gereksinimi olan öğrencilerin kaynaştırılması için, çocuk ve genç yaştaki özürlülerin eğitim ve mesleki eğitimleriyle doğrudan ve profesyonel olarak ilgilenen kişilerle işbirliği yapılmasını,
Başta European Agency for Development in Special Need Education gibi doğrudan ilgili AB organizasyonları ile bu konudaki bilgi ve deneyimlerin paylaşıldığı bir ağ kurulmasını,
Okuldan işe gerekli görülen tüm alanlarda kolaylıkların, fırsatların ve kaynakların sağlanmasını kabul etmişlerdir.

ÖZÜRLÜ KİŞİLERE İSTİHDAMDA FIRSAT EŞİTLİĞİ SAĞLANMASI

17 Haziran 1999, Konsey İlke Kararı

(1999/C 186/02)

Konsey üye ülkelerden;

Kendi ulusal istihdam politikaları çerçevesinde ve özürlülerle ilgili sivil toplum örgütleri ve sosyal taraflarla birlikte, kendi işlerini kurmaları da dahil olmak üzere özel sektörde olsun, kamu sektöründe olsun, özürlü kişilerin istihdam fırsatlarını geliştirme ve bu gibi kişilerin iş piyasasına girmelerini sağlayacak hem ayrımcılıkları ortadan kaldırıcı, hem de piyasaya girmelerini sağlayıcı eylem ve işlemlere özel önem vermelerini,
Yeni bilgilere ve iletişim teknolojilerine ulaşım da dahil olmak üzere teknik ekipmanlar gibi işyeri donanımlarında, işyerlerine ulaşımda, iş için istenen yetenek ve becerilerde, mesleki yönlendirme ve işe yerleştirme hizmetlerinde,

Uygun destek ve haksız yere işten çıkarmaya karşı koruma sağlanırsa, çalışanların işe alınıp o işte kalabilmelerine özel önem verilirse, tutarlı bir küresel politika çerçevesi içinde, özürlü kişilerin istihdamlarında ilerleme elde edilebileceğini teyit eder.

ÖZÜRLÜLER İÇİN PARK KARTI VERİLMESİ

4 Haziran 1998, Konsey Tavsiye Kararı

(98/376/EC)

Konseye, Avrupa Parlamentosuna, Ekonomik ve Sosyal Komiteye ve Bölgeler Komitesine 12 Nisan 1995 tarihinde Komisyonun tarafından hazırlanan kısa vadeli program tebliğinde yer alan topluluk modeline göre özürlüler için park kartlarının Avrupa Birliğine dahil ülkelerde tanınması gerektiği belirtilmektedir. Yine Komisyonun 26 Kasım 1993 tarihinde Konseye sunduğu hareket sınırlılığı yaşayan özürlü bireylerin ulaşılabilirliği ile ilgili olarak Komisyon tarafından önlem alınması konusunda rapor hazırlanmıştır.
Özürlü bireylerin mesleki ve sosyal bütünleşmesinin geliştirilmesini amaçlayan ek somut tedbirler alınması hakkında 20 Aralık 1996 tarihinde üye ülkelerin hükümetlerinin katıldığı Konsey toplantısında ilke kararı alınmıştır.
Özürlü bireylerin seçtiği ulaşım biçimi onların ekonomik ve sosyal bütünleşmesini artırıcı en önemli faktör olarak görülmektedir. Bazı özel durumlarda kişinin gideceği yere en yakın alana park edebilmesi için Avrupa Birliği ülkelerinin tümünde geçerli olan özel park kartının verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu kartla özürlü bireyin bulunduğu ülkede belirlenen kurallar uyarınca bazı olanaklar tanınması yoluyla, özürlü bireyin bağımsız hareketinin artırılması da amaçlanmaktadır.
Özürlü bireylerin gidecekleri yere en yakın alana park edebilmelerini sağlayan bu park kartlarını vermeye yetkili kılınan yerel ve bölgesel otoriteler Bölgeler Komitesine bu konuda danışmanlık verilmelidir.
Yetki İkamesi ilkesi uyarınca özürlüler için park kartının karşılıklı olarak tüm üye ülkeler tarafından tanıması için faaliyetlerde bulunarak özürlü bireylerin bağımsız hareket edebilmeleri desteklenmelidir.
Topluluğa üye ülkelerde verilen özürlüler için park kartının tüm toplulukta tanınması ve tek tip olarak verilmesi arzu edilmektedir.
Özürlük tanımları ve özürlüler için park kartı verme kriterlerini belirlemek üye ülkelerin sorumluluğundadır.
Sahte park kartı yapılmaması veya kartın kötüye kullanımını önlemek için bazı güvenlik tedbirleri alınmalıdır.
Avrupa Ulaştırma Bakanları Konferansında özürlüler için park kartı uygulanması ve bu kartın tüm topluluk ülkelerinde geçerli olması yolunda ilke kararı almıştır.

ÖZÜRLÜ BİREYLERE TANINACAK FIRSAT EŞİTLİĞİ

20 Aralık 1996, Konsey İlke Kararı

(97/C/12/01)

Üye ülkelerden;

Bir yandan özürlü kişilerin ailelerinin ve onlara bakanların ihtiyaçlarına gerekli özen gösterilirken, diğer taraftan ileri derecede özürlü olanlar da dahil, bunların topluma katılmaları için güçlendirilmeleri,
Özürlülük ve özürlülerle ilgili görüş ve değerlendirmelerin, konuya ilişkin her türlü genel politikanın kapsamına alınması,
Engellerin kaldırılması ile özürlü kişilerin topluma tam olarak katılmalarının sağlanması,
Özürlü kişilerin yetenek ve becerilerinin ve fırsat eşitliği stratejilerinin benimsenmesi konusunda toplumun genel görüşlerinin beslenmesi,
Özürlülerden yana olan politika ve uygulamaların gerçekleştirilme ve izlenmelerinde onların temsilcilerinin rol almalarının teşvik edilmesi,

istenilmektedir.

ÖZÜRLÜ ÇOCUK ve GENÇLERİN GENEL ÖĞRETİM SİSTEMİNE KATILIMI

31 Mayıs 1990, Konsey İlke Kararı

(90/C 162/02)

Üye ülkeler, kendi öğrenim politikaları çerçevesinde ve yine kendi eğitim sistemlerini dikkate alarak uygun olan her durumda özürlü öğrencilerin genel öğrenim sistemine katılmaları veya katılım teşviki ile ilgili çabalarını gerektiğinde güçlendirmeyi kabul etmişlerdir.
Genel öğretim sistemine tam katılım, uygun olan her durumda ilk seçenek olarak kabul edilmeli ve tüm öğretim kurumları özürlü öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılayacak durumda olmalıdır. Bu konu ile ilgili olarak aile-okul-toplum-dinlenme etkinlikleri-çalışma hayatı arasındaki bağlar oluşturulmalı ve güçlendirilmelidir. Özürlü öğrencilere genel öğretim sistemi içerisinde mümkün olan en üst düzeyde öğrenim sağlanması, özürlü kişilerin bağımsızlıkları ve topluma katılmalarını teşvik etmenin önemli ve olmazsa olmaz şartı olarak kabul edilmelidir.

2003 AVRUPA ÖZÜRLÜLER YILI VE GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER

HAKKINDA KONSEY DEĞERLENDİRME RAPORU ÖZETİ

Avrupa Özürlüler Yılı 5-7 Aralık 2003 tarihleri arasında Roma’da gerçekleştirilen bir konferansla sona ermiştir. Hakların kullanımı ve özürlülerin ulaşılabilirliği ile ilgili konuları tartışmak üzere politikacılar, özürlülerin temsilcileri, uzmanlar, akademisyenler, sosyal taraflar ve medyadan 500 kişi biraraya gelmiştir. Bu toplantı ile, üye ve aday ülkeler Avrupa özürlüler yılının sonuçlarını ortaya koymaya ve özürlülük konusunun sonraki dönemlerde de politika öncelikleri arasında yer almasını temin etmeye çalışmıştır.

Sonuç toplantısı Avrupa Birliği İtalya Dönem Başkanlığı ve Avrupa Komisyonu tarafından finanse ve organize edilmiştir. Komisyon bu toplantıya 400.000 Euro ayırmıştır. Avrupa Birliği, 2003 Avrupa Özürlüler Yılı’nın çeşitli faaliyetleri ve projeleri finanse etmek üzere 12 milyon Euro bütçe ayırmıştır. Bu bütçeyle gerçekleştirilen faaliyetlerin önde gelenleri aşağıda yer almaktadır;

Avrupa Yürüyüşü; Özürlülük konusunda farkındalık ve duyarlılık yaratmak üzere Avrupa Özürlüler Yılı boyunca bir otobüsle gerçekleştirilmiştir. Otobüs Avrupa genelinde hem sınır boylarını hem de önyargıları aşmak üzere yola çıkmıştır. Seyahat sürecinde45.000 kmkat edilmiş ve 15 ülkenin 105 şehrinde toplam 211 faaliyet gerçekleştirilmiştir. Avrupa Özürlüler Yılı Yürüyüşü kapsamındaki faaliyetlere yaklaşık 80.000 kişi katılmıştır.
Sivil toplum kuruluşları ve kamu otoriteleri yıl süresince oldukça aktif çalışmışlardır. Özellikle Avrupa Özürlüler Forumu kayda değer faaliyetlerde bulunmuştur. Bu faaliyetler gençlere, okullara, politikacılara, medyaya ve özürlü kuruluşlarına yönelik hazırlanmıştır. Bu faaliyetler arasında Hollandalı politikacılara dilekçe sunma, Volkswagen Etkinliği, Wolfsburg, Bonn Paralimpik Günü, Berlin’deki üç günlük Kilise Geleneği, Danimarka’daki Gron Konseri, İngiltere’deki Epson Derbisi, Bourge Festivali, Valensiya’da I.Özürlülük ve Sanat, I.Özürlülük ve Kadın Konferansları, Real Madrid-Deportivo Özel Futbol Maçı, Yunanistan’daki Politikacılarla Lobi çalışmaları, Viyana’daki sokak protestoları, Finlandiya’da Santa Claus’un otobüsü ziyareti bulunmaktadır.
Avrupa’nın önemli merkezlerinde yerel faaliyetler gerçekleştirilmiştir. Örneğin Lüksemburg, Brüksel, Londra, Paris, Pire, Girit, Strazburg, Selanik, gibi şehirlerin önemli mekanlarında çeşitli etkinlikler gerçekleştirilmiştir.
Medya ve Bilgilendirme; araştırma içerikli yaklaşık 9165 makale online olarak internette yayınlanmıştır.
Kitle İletişim önyargılarla mücadelede vazgeçilemez bir öneme sahiptir. AB Yunanistan Başkanlığı, Avrupa Komisyonu ve özürlü örgütleri işbirliğinde bu konuda Avrupa Özürlüler Yılı Konferansı düzenlemiştir. Bunun sonucunda, Haziran 2003 tarihinde “Medya ve Özürlülük” konusunda Avrupa Birliği Deklarasyonu kabul edilmiştir. Bu karar aynı zamanda medya ve özürlülük konusunda bir Avrupa ağı oluşturmak, bu yolla medyada özürlülerin imajını, istihdam düzeylerini ve medyanın erişilebilirliğini geliştirmeyi amaçlamıştır.

Uluslarüstü Projeler

Avrupa Komisyonu Avrupa Birliği ve/veya Avrupa Ekonomik Bölgesi’ne en az beş üye ülkeyi kapsayan uluslarüstü projelere finansman desteğinde bulunmuştur. Bu projeler Avrupa Özürlüler Yılı kapsamındaki faaliyetlerde Avrupa Birliği boyutunun güçlendirilmesi için özürlülerin haklarının, topluma ve ekonomiye tam katılımlarının geliştirilmesine yönelik uluslar üstü bilgi değişimi, iyi örneklerin ortaya konması amacıyla tasarlanmıştır.

Fransız Brüksel-Avrupa İttifakı

Projenin Başlığı “Yaratıcılık: Özürlülerin Dünyasına Bir Çözüm” Projenin temel amacı ve çıktıları:Fiziksel çevrenin ulaşılabilirliğinin teşvik edilmesi. Kültürel ve boş zaman etkinlerinin özürlü gençler açısından ulaşılabilir olması konusunda iki günlük konferans düzenlenmiştir. Bu kapsamda özürlü gençlerin de yer aldığı bir dans gösterisi gerçekleştirilmiştir. Bununla özürlülerin fiziksel çevreye ulaşılabilirliği teşvik edilmiştir. Bu projeye AB 81.460,79 Euro katkı sağlamıştır.

Özürlülerin Toplumla Bütünleştirilmesi

Projenin başlığı “Özürlülerin Toplumla Bütünleştirilmelerinin Desteklenmesi”dir. Projenin temel amacı ve çıktıları: Özürlülerin İstihdamının Teşvik Edilmesi. Destekli istihdam konusunda kalite standartlarına yönelik kuralların ve etik kuralların geliştirilmesi ve yayılması. Destekli istihdam konusunda Avrupa Birliği genelinde bir gazetenin, kitapçıkların ve web sayfasının oluşturulması. Bu projeye AB 94.377,61 Euro katkı sağlamıştır.

Sosyal Dayanışma ve İşbirliği Ulusal Federasyonu

Projenin başlığı: “Medyada Gerçek Yaşamdan Kesitler”dir. Projenin temel amacı ve çıktıları: öğrenme güçlüğü yaşayan özürlülerin medyada sunulma biçimleri ve medya tarafından algılanışı. Proje Avrupa Özürlüler Yılı’nın kazandırdığı ivmenin medya profesyonelleri tarafından kullanılmasını amaçlamaktadır. Bu proje ile medya profesyonellerinin enformal bir ağ aracılığıyla özürlü grupları ile iletişim kurmaları sağlanacaktır. Bu iletişim aracılığıyla öğrenme güçlüğü olan bireylerin medyada sunulma biçimleri ile ilgili bir kit hazırlanacaktır. Bu proje için AB 92.028,64 Euro katkı sağlamıştır.

TAO-fonds vzw

Projenin başlığı “Aileler İçeri”dir. Projenin temel amacı ve çıktıları: Özürlülere sunulan hizmetlerin geliştirilmesinde özürlülerin ve ailelerinin aktif katılımının teşvik edilmesi. Yerel festivaller organize etmek, yayınlar çıkarmak, iyi örneklerin biraraya getirilmesini sağlamak, konferans düzenlemek vb.. Ailelerin özürlü çocuklara sunulan hizmetlere aktif katılımlarını teşvik etmek üzere kılavuz kitapçık hazırlanacaktır. Bu proje için AB 115.616,92 Euro katkı sağlamıştır.

Merseyside Yolcu Taşıma İdaresi

Projenin başlığı “MAPLE-Avrupadaki Öğrenme Güçlüğü Olanların Bağımsız Hareket Edebilmelerinin Ve Ulaşılabilirliklerinin Geliştirilmesi”. Projenin amacı ve çıktıları: öğrenme güçlüğü olan bireylerin bağımsız hareket edebilmelerinin ve toplumla bütünleşmelerinin teşvik edilmesi. Araştırma raporu, öğrenme güçlüğü ve ruhsal bozuklukları olan kişilerin de katkısıyla bir yönerge; web sitesi; toplu taşım hizmeti sunanlara, yerel yöneticilere ve kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik bir gazete hazırlanması. Bu proje için AB 97.004,24 Euro katkı sağlamıştır.

İleri Derecede Özürü Olan Bireyler İçin Merkez, Mainz

Projenin başlığı “Avrupa Kişisel Destek Merkezi (ECEPA)”. Projenin temel amacı ve çıktıları: Kişisel destek alanında iyi örneklerin belirlenmesi ve dokümantasyon oluşturulması, özürlülerin sürekli bakım merkezlerinden çok toplum temelli rehabilitasyonuna öncelik tanınması hedeflenmiştir. Kişisel destek programları konusunda taslak bir ulusal politika modeli oluşturulması sağlanmıştır. Bu proje için AB 101. 503,43 Euro katkı sağlanmıştır.

Ulusal Projeler

Yukarıdaki projelerin dışında Komisyon ulusal düzeydeki pek çok projeyi de finanse etmiştir. Burada tüm bu projeleri anlatmak mümkün olmamakla birlikte aşağıda bazı örneklere değinilecektir:

İrlanda da “Özürlülük Konusunda Yasal Haklar”: Özürlülerin var olan yasal mekanizmalar aracılığıyla yasal haklarını öğrenmeleri ve korumaları hedeflenmiştir. Bu proje özürlülük ve haklar konusunda çok etkin olan dört örgütü bir araya getirmiştir. Ücretsiz Yasal Danışmanlık Merkezi, Bağımsız Yaşam Merkezi, Özürlüler Forumu ve İrlanda Sivil Özgürlükler Konseyi.
Lüksemburg’da “Kadın İmajları”: 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nü içine alan haftada farkındalık yaratma. Bu kapsamda yapılan faaliyetler, kültürel aktiviteler (resim sergileri, film gösterimleri, konserler), Yuvarlak Masa Toplantıları, özürlü ve özürlü olmayan kadınlarında dahil edildiği geniş katılımlı Çalışma Grubu Toplantılarını kapsamaktadır.
İngiltere’de “Eşitlik İçin Mücadele”: Fiziksel özürü olan ve olmayan oyuncularında yer aldığı bir ekip tarafından hazırlanan bir tiyatro oyunu. İskoçya’nın çeşitli tiyatro salonlarında gösteriler düzenlemiştir. Bu gösterimler aracılığıyla özürlü olan ve olmayan izleyicilere özürlü olan profesyoneller hakkında pozitif rol modelleri sunulmuş ve onların genel istihdam olanaklarına erişimlerinin arttırılması hedeflenmiştir.
Finlandiya’da “Erişilebilir İletişim Haftası”: Rovoniemi Özürlüler Merkez Konseyi ve Rovoniemi Özürlüler Yerel Konseyi özürlülere yönelik engelsiz bir proje geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu proje erişilebilir web sayfaları ve bu konuda seminerler düzenlenmesi ile ilgili bilgi toplama konusunda aracı olmuştur. Bu yerel düzeyde erişilebilirlik konularının somut önlemlerle nasıl teşvik edilebileceğini gösteren iyi bir örnektir.
İrlanda da Sanat ve Teknolojinin Birlikteliği “Feileacean Projesi”: Bu projenin en önemli hedefi İrlanda’nın çeşitli okullarından gelen özürlü gençlerin bir grup kurarak özürlü biri olarak kendi kimliklerini ortaya koyacak bir gösteri planlamaları ve sunmalarını sağlamaktır. Bu aynı zamanda bu bireylerin teknolojiyi kullanarak özürlü biri olarak kendilerini daha iyi nasıl ifade edebileceklerini araştıran ve kimlikleriyle bütünleştiren bir ortam yaratmaktadır. Bu proje aynı zamanda özürlü gençlerin teknolojinin yaratıcı potansiyelini kullanarak iletişimlerini ve yaratıcılıklarını ortaya koymalarını sağlamaktır. Proje teknoloji, sanat ve araştırma alanlarını biraraya getirmiştir. Böylece ileriye yönelik bazı eğitim ve kültürel projelerde bu gençlerin geldiği okulların işbirliği kurabilecekleri bir ortam ve iletişim ağı yaratılmıştır. Bu projenin en önemli çıktılarından biri özürlü gençlerin kendi kimliklerini ve deneyimlerini ifade etmek için yaratıcılıklarını kullanarak ürettikleri gösteridir. Bu gösteri, Dublin Üniversitesi’nde düzenlenen yedinci Avrupa Destek Teknolojileri Geliştirme Birliği’nin gerçekleştirdiği Avrupa Konferansında 31 Ağustos 2003 tarihinde bir etkinlik olarak sergilenmiştir.
Avrupa Özürlüler Yılı Kolektif Destek Programı: 12 şirket/birlik bu süreçte çeşitli faaliyetleri desteklemiştir. Örneğin farkındalık ve duyarlılık yaratma, özürlü iş gücünün entegrasyonu, eğitim, ürün tasarımı ve gönüllü çalışma. Bu şirketlerin isimleri Adecco, Manpower, IBM, HP, Sony, Microsoft, Fiat, Volkswagen, Schindler, Accor, MacDonalds, Uluslar arası Toplu Taşım Sendikası’dır.

Daha detaylı bilgi için www.eypd2003.org adresine bakınız.

Yapılı Çevreye Ulaşılabilirlik: Mr. Domenico Lenarduzzi Başkanlığında bir grup bağımsız uzman tarafından hazırlanan rapor

Komisyon özürlülerin yapılı çevreye ulaşılabilirliği konusunda bağımsız bir çalışma yapılmasını istemiştir. Komisyon, bu raporda özürlülerin yapılı çevreye erişmede yaşadıkları zorluklar, bu zorlukların üstesinden gelme yolları,böylece özürlülerin ekonomik ve toplumsal yaşama eşit ve tam katılımlarını yer almasını istemiştir. Bu raporu hazırlamak üzere emekli bir komisyon üyesi ve eski Eğitim ve Kültür Genel Direktörü Domenico Lenarduzzi Başkanlığında bir çalışma grubu oluşturulmuştur.

Bu rapor özürlülerin Avrupa Birliği’nde yapılı çevreye ulaşılabilirlikleri konusunda güçlü ekonomik, sosyal ve politik argümanlar ortaya koymaktadır. Bu özellikle istihdam alanı ile ilişkilendirilmektedir. Ulaşılabilirlik tüm vatandaşları ilgilendirmekte ve bu konuda özürlülerin özel ihtiyaçlarının dikkate alınması ekonomik ve sosyal açıdan tüm topluma yarar sağlamaktadır.

Bu rapor “herkes için ulaşılabilirlik” ilkesini güçlü bir şekilde desteklemektedir ve bu konudaki gelişmelerin “herkes için fırsat eşitliği” ilkesine katkı sağlayacağını vurgulamaktadır.

Bu rapor aynı zamanda şu anda çok yetersiz düzeyde olan standardizasyonu öne çıkarmaktadır. Bu konuda şu üç noktaya dikkat çekilmektedir: var olan pek çok standardın ulaşılabilirlik gereksinimleri ile uyum sağlamadığı; bilişsel ve duyuşsal yetersizlikleri olanların dikkate alınmadığı bunun yerine tekerlekli sandalye kullanıcılarının öne çıkarıldığı; ve bu standartları geliştiren ve ortaya koyan profesyonellerin özürlülük konularında bilinç sahibi olmadıkları. Bu rapor genel olarak İnşaat sektörüne özel olarak “Yapı ve Yapı Ürünleri Direktifi”ne göndermelerde bulunmuştur. Bu direktifteki temel gerekliliklere ulaşılabilirlik konusunda maddelerin eklenmesi önerilmektedir.

Bu rapor iç piyasa, sağlık ve güvenlik konuları ile ilgili yasal düzenlemelerin yeniden gözden geçirilmesini önermektedir. Teknik standartlar ve yönergelerde dahil olmak üzere bu konudaki mevcut tüm belgelerden yararlanılması önerilmektedir. Bu raporda ayrıca yasalara ve Avrupa Komisyonu ve üye ülkelerin bu konuda neler yapabileceklerine de değinilmiştir.

Direktif konusunda detaylı bilgi için bakınız http://www.stop-discrimination.info

“E-ERİŞEBİLİRLİK”- ÖZÜRLÜ BİREYLERİN BİLGİ TEMELLİ TOPLUMA

ERİŞİMİNİN ARTTIRILMASI

6 Şubat 2003 Konsey İlke Kararı (2003/C 39/03)

Avrupa Birliği Komisyonu bu ilke kararını hazırlarken aşağıda yer anılan ilkeleri göz önünde bulundurmuştur.

Topluluk genelinde yüksek istihdam oranı ve sosyal korunma olanakları yaratma ve yaşam standartlarını yükseltme, sosyal bütünleşme ve ekonomik refah ortamı yaratma topluluğun görevleri arasındadır.
Üye Ülkeler Hükümet Temsilcileri istihdam ve bilgi toplumu yaratma amacıyla Konsey’in 17 Aralık 1999 tarihli toplantısında karar almıştır.
Herkes İçin Bilgi Toplumu oluşturma çağırısı 23 ve 24 Mart 2000 tarihlerinde Lizbon’da gerçekleştirilen Avrupa Konseyi Toplantısı’nda yapılmıştır.
12 Mayıs2000 “Özürlüler İçin Engelsiz Avrupa” bildirisini yürürlüğe sokmuştur.
19 ve 20 Haziran 2000’de Feira’da düzenlenen Avrupa Konseyi toplantısında temel amacı herkesin bilgi temelli topluma katılımını sağlanmak olan “ eAvrupa 2002 Eylem Planı” kabul edilmiştir.
27 Kasım 2000’de Konseyin yürürlüğe soktuğu başta istihdam alanı olmak üzere hayatın her alanında çeşitli temeller üzerinden yapılan ayrımcılığı yasaklayan Direktifinin temel ilkeleri göz önünde bulundurulmaktadır.
7–9 Aralık 2000 tarihleri arasında Nice’de gerçekleştirilen Avrupa Konseyi Toplantısı’nda kabul edilen yoksullukla ve sosyal dışlanmayla mücadele kararının en önemli amaçlarından biri, bilgi temelli toplumun sağlayacağı olanaklarından, yeni bilgi ve iletişim teknolojilerinden tam olarak faydalanmak ve ilgili politikalar belirlenirken kimseyi dışarıda bırakmayacak şekilde tüm bireylerin, özellikle özürlü bireylerin ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulmasını garanti altına almaktır.
Konseyin 3 Aralık 2000 tarihinde yürürlüğe koyduğu Avrupa Özürlüler Yılı İlan Edilmesi Kararını göz önünde bulundurmaktadır.
Avrupa Parlamentosu’nun 50/2002/EC sayı ve 7 Aralık 2001 tarihli Kararı uyarınca sosyal dışlanma ile mücadele konusunda üye ülkelerde ortak hareket etmek üzere hazırlanan Avrupa Konseyi Eylem Planı özellikle cinsiyet eşitliği üzerinde durmakta; Antlaşmanın 2 ve 3 maddelerine gönderme yaparak kadın ve erkekler arasında cinsiyet eşitsizliğini ortadan kaldırmaya odaklanmaktadır.
Konsey’in “e-içerme- bilgi toplumunun içerme açısından kazandırdıkları” konulu ilke kararı üye ülkeleri ve Avrupa Komisyonu’nu yerine getirilmesi gereken diğer ilkelerle birlikte, özürlü bireylerin Bilgi İletişim Teknolojileri (BİT) ve web tabanlı hizmetlere erişiminin önündeki engelleri ortadan kaldıracak çözümler üretmeye teşvik etmektedir.
Kamusal internet sitelerinin erişilebilirliği üzerine hazırlanan 20 Mart 2002’de kabul edilen ilke kararı gelişmelerin değerlendirmesi sürecinin güvenilirliği açısından karşılaştırılabilir veri elde etme yönünde ortak metodoloji geliştirilmesini ve İnternet Erişilebiliriği Girişimi (WAI) çalışmalarının uygulanması ve izlenmesini Bilgi Toplumu Sosyal ve İstihdam Yüksek Düzeyli Çalışma Grubunun sorumluluğuna bırakmıştır.
“Özürlü Bireylerin Bilgi Temelli Topluma Erişimi” konulu raporun içeriği göz önünde bulundurulmaktadır.

Üye Ülkeleri ve Komisyonu aşağıdaki sıralanan amaçları yerine getirmeye çağırmaktadır.

I – Bilgi toplumunu yaratma hareketinin özürlü bireyler için sağlayabileceği olanaklardan faydalanmak için, özellikle onların bilgi temelli ekonomi ve topluma etkin şekilde katılımının önünde bulunan teknik, yasal ve diğer engellerin ortadan kaldırılmasına yönelik çözüm yolları bulunmalıdır. Bunu yaparken de var olan mali kaynakları mümkün olduğu kadar etkin kullanmak, özürlülerle ilgili sivil toplum dernekleri, Avrupa Standartlar Kuruluşları gibi uygun taraflar arasında bağlantı oluşturmak gerekmektedir. Tüm bunlar aşağıda yer alan önemler aracılığı ile gerçekleştirilebilir:

Erişebilirlik çalışmalarında; teknoloji ve standartlar, eğitim, yasal düzenleme ve bilgi alanlarında yeni araçların geliştirilmesi ve uygulanmasında rol alan temel aktörler arasında daha iyi bir koordinasyon oluşturulmalıdır.
Bu koordinasyon, Avrupa Komisyonu tarafından kurulacak ve izlenecek e-erilişlebilirlik web portalı oluşturarak desteklenmelidir.
Bilgi toplumu oluşturma çalışmaları kapsamında üretilecek herhangi bir teknolojik ürünün, metodolojinin, çalışmanın sosyal dışlanmayı bertaraf edecek bir bakış açısıyla oluşturulması için toplum genelinde farkındalık uyandırılmalıdır.
Özürlü bireylerin e-erişilebilirlik çalışmalarına katılımının artırılması yoluyla, erişilebilirlik mekanizmalarının geliştirilmesi süreci üzerindeki kontrolleri arttırılmalı ve desteklenmelidir. Bu aşağıdaki yöntemlerle gerçekleştirilebilir.
Teknoloji programları ve projelerine
Standart oluşturmadan sorumlu teknik komite ve organizasyonlara,
Eğitim ve öğretim, güçlendirme girişimleri hakkında çalışan komitelere

katılımları arttırılmadır.

II- “E-erişebilirlik Sağlama” yönelik Komisyon Çalışma Belgesi’nde

dile getirilen alanlara dair daha özel önlemler alınması gerekmektedir.

1- Teknik Araçlar

WAI rehberlerinde yer alan örneklerle ilgili olarak ortak metodoloji oluşturmak;
Üye ülkelerin, AB organlarının kamu internet siteleri hakkında karşılaştırılabilir veri göstergeleri oluşturmak;
Farklı üye ülkelerdeki uygulamaları izleme ve koordinesini sağlayacak mekanizma kurmak;
Standart oluşturma faaliyetleri ve bunların yaşlılar ve özürlülerin günlük hayatlarını devam ettirmedeki önemi hakkında geri bildirimi sağlama mekanizmaları oluşturmak;
Araştırma ve Teknik Kalkınma 6. Çerçeve Programı (2003-2006) altında e-içerme çalışmalarını destekleyecek, güçlendirici teknolojiler ve engelsiz teknolojiler geliştirmek;
Proje geliştirirken sonuçların özürlülerin hayatı ve sosyal içerme açısından öneminin değerlendirmesini yapmak;

2- İkna Araçları Ve Yasal Önlemler

E-erişlebilirlik standartlarını yerine getiren ürünler ve hizmetlere e-erişilebilirlik işareti konulmasını gündeme getirmek;
Üye ülkelerin erişilebilirlik kriterlerini yerine getirmedeki isteğinin ve başarısının artırılması için gösterilen çabaların devam ettirilmesini sağlamak; ticari ürün ve hizmet sağlayıcılarını e-erişilebilirliğe uyma konusunda ikna etmek;
Özel girişimcilerin BİT ürünlerini ve hizmetlerini erişilebilir hale getirmek için teşvik etmek; erişilebilir ve ürün ve hizmet sağlama gerekliliğinin BİT’lerle ilgili kamu alım ihalelerine eklenmesini sağlamak; (bu durumda ilgili AB kamu alım yasa düzenlemelerine bakılabilir)
Mümkün olduğu takdirde 2001/29/EC sayılı Direktif’le ters düşmeyecek şekilde telif haklarında bir ayrıcalık sağlayarak telif hakkı koruması altındaki bir ürünün erişilebilir formata dönüştürülmesinin sağlamak;
Özürlü bireylere yönelik ayrımcılık karşıtı önlemlerin kapsamını genişletmek;

3 – Eğitsel ve Bilgilendirme Araçları

Mükemmeliyet Merkezleri Ağı ve Herkes için Erişilebilirlik ağının daha fazla bütünleştirici olması ve tüm üye ülkeleri kapsamasını sağlamak, ilkelerinin daha fazla tanınmasını sağlamak;
Herkes İçin Tasarım ilkelerini de içeren müfredat oluşturulması ve bunun ilgili eğitim otoriteleri tarafından uygulamaya konulması çalışmalarını teşvik etmek; bu durumda mümkün olduğu yerde, Avrupa RDT Çerçeve Programı altında faaliyet gösteren mükemmeliyet merkezleri ağı projeleri altında desteklenmesini sağlamak;
Özürlü bireyler ve yaşlı insanların bilgi iletişim teknolojileri ve bu olanakların kendilerine sağlayacağı kolaylıklar hakkında bilgilendirilmesi ve bu amaca yönelik kullanılabilecek yapısal programlardan faydalanmak;
Özürlü bireylerin istihdam edilebilirliklerini arttırmak için uygun mesleki eğitim süreçlerinden geçirilerek, mesleki becerilerini arttırmak; KBS alanında işe yerleştirilmelerini sağlamak; ve bu amaca yönelik kullanılabilecek yapısal programlardan faydalanmak;
Özürlü bireylerin beceri düzeylerini ve bilgilerini güncellemek ve yenilemek için mümkün olduğu durumlarda hayat boyu öğrenme ilkelerini uygulamak;
Kullanılan ICT ve multimedya araçlarının özürlü öğrencilerin okullarda ve diğer eğitim ortamlarına katılımının önünde yeni engeller yaratmayacak şekilde seçilmesini garanti altına almak;
E-erişilebilirliğin her düzeydeki mesleki eğitim müfredatının (örneğin web tasarımı, yazılım programcılığı) bir parçası haline getirilmesini sağlamak; bu amaca yönelik e öğrenme girişimlerini teşvik etmek;

ÖZÜRLÜLERİN İSTİHDAMI HAKKINDA İYİ UYGULAMA KODU

Avrupa Parlamentosu Bürosu Kararı

22 Haziran 2005

Avrupa Parlamentosu BÜROSU,

Avrupa Topluluğu’nu Kuran Antlaşma’nın hükümlerini ve özellikle 13. Madde’yi göz önünde bulundurarak,

Personel Yönetmeliği’nin 1d Maddesini göz önüne alarak,

İşe Alma ve Mesleki Açıdan Eşit Muamelenin Sağlanması için Genel Çerçeve Kuran Konsey Direktifini[1] dikkate alarak,

Avrupa Parlamentosu tarafından Ocak 2000’de kabul edilen özürlülerin istihdamı hakkındaki mevcut İyi Uygulama Kodu’nu[2] göz önünde tutarak,

Özürlülerin İstihdamı İçin Gözden Geçirilmiş İyi Uygulama Kodu hakkındaki 25 Kasım 2003 tarihli Komisyon Kararını dikkate alarak,

Yasal Hizmet Bürosu’nun görüşlerini göz önünde bulundurarak,

1- Komisyon’un Özürlü Bireyler için Kariyer Perspektiflerinin ve Çalışma Düzenlemelerinin İyileştirilmesi Üzerine Başvuru Belgesi’nde[3] “İyi Uygulama Kodu’nun uygulanma, değerlendirme ve izlemlenmesinde daha etkin bir yaklaşımın benimsenmesi ve bu süreçlerin tamamında özürlü personelin daha fazla katılımının sağlanması gerekmektedir” ifadesi yer almaktadır,

2- Avrupa Konseyi tarafından 10 ve 11 Aralık 1999 tarihlerinde Helsinki’de kabul edilen 2000 yılı için İstihdama İlişkin Kılavuz İlkeler’de, özürlüler gibi gruplara karşı ayrımcılıkla mücadeleyi hedefleyen bir dizi uyumlu politikanın oluşturulması yoluyla toplumsal bütünleşmeyi sağlayabilecek bir işgücü piyasasının teşvik edilmesinin gerekliliği vurgulanmaktadır.

3- İşe Alma ve Mesleki Açıdan Eşit Muamelenin Sağlanması için Genel Çerçeve Kuran Konsey Direktifi ve 2000 yılı için İstihdama İlişkin Kılavuz İlkeler, Topluluk Kurumlarına uygulanmamaktadır. Komisyon, Reform’da “bu alanlarda Üye Devletler’de sağlanan koruma düzeyinin ve aynı fırsatların kendi personeline de sunulması gerektiğini” bildirmiştir.

4- Avrupa Parlamentosu’nun 2006 yılı için Bütçeye İlişkin Kılavuz Kuralları ve Avrupa Parlamentosu’nun ön taslak hesapları[4] konulu 9 Mart 2005 tarihli Kararı ile Topluluk Kurumları’ndan AT Antlaşması’nın 13. Maddesinde de ifade edilen eşit muamelenin önündeki engelleri bertaraf etmek üzere alınan tedbirler hakkında 1 Eylül 2005 tarihine kadar rapor sunmaları istenmiştir.

Yukarıdaki hususları dikkate alarak;

Aşağıdaki iyi uygulama kodu’nu kabul etmiştir:

Madde 1 – Giriş

Avrupa Kurumları, Avrupa Kamu Hizmetinde istihdama erişim eşitliğini sağlamakla mükelleftir. Hizmet ettiği toplumun çeşitliliğini yansıtan bir Kamu Hizmetinin, Avrupa Vatandaşlarına kaliteli hizmet sunması gerekmektedir. Eşitlik ilkesini gerçekleştirme hedefinin yanı sıra, ileri görüşlü ve yenilikçi olduğunu savunan her kuruluş, eşit erişim sağlayarak bütün personel alımlarının potansiyel katkısını iyileştirmek için gerekli girişimlerde bulunmalıdır.

Avrupa ile ilgili istatistikler, çalışma yaşındaki özürlülerin çok azının istihdam edildiğini göstermektedir. Avrupa Kurumlarının politikası, çeşitli ve kalifiye işgücünün oluşturulmasına, özürlülerin istihdama erişiminin ve katılımının sağlanmasına, işyerinde ayrımcılığın önlenmesine ve adil işyeri uygulamaları ve tutumu yoluyla bir işyeri kültürü oluşturulmasına yöneliktir.

Bu politika izlenirken, “Özürlüler için Engelsiz bir Avrupa’ya Doğru” başlıklı Komisyon Tebliği dikkate alınmalıdır[5]. “Herkes için Tasarım” ilkesi de uygulanmalıdır. “Herkes için Tasarım”, mümkün olan en geniş kullanıcı ağı tarafından erişilebilen ana piyasa ürünlerinin, hizmetlerinin, sistemlerinin ve çevrelerinin tasarım, geliştirme ve pazarlama aşamalarını içeren, nispeten yeni bir yaklaşımdır. Herkes için tasarım ilkesinin uygulanamaması ve çevrenin planlanması, tasarlanması ve uyarlanmasında insanların gereksinimlerinin göz önünde bulundurulmaması, insanların sebepsiz bir biçimde bağımlı hale gelmesine ve sosyal dışlanmaya maruz kalmasına neden olabilmektedir.

İşbu İYİ UYGULAMA KODU’nun amacı, Avrupa Kurumlarının özürlülerin istihdamına ilişkin politikasını açıkça ortaya koymak ve Avrupa Kurumlarındaki bütün personelin yasal ve kanuni yükümlülüklerini ayrımcılıkla mücadele hükümleri doğrultusunda, görev ve sorumluluklarını eşit fırsatlara yönelik iyi uygulamalarla tutarlı bir biçimde yerine getirmesini sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda, işbu İyi Uygulama Kodu’nun etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak için, gerekli görüldüğünde bütün Genel Müdürlükler ve hizmet birimleri tarafından yeterli kaynaklar yeniden tahsis edilecektir.

Politika Beyanı

Avrupa Kurumları, her çalışanın saygı ve değer gördüğü, tam potansiyellerine erişebilmek için yeterli fırsatlara sahip olabildiği ve kendi istekleri doğrultusunda kariyer seçimi yapabildiği bir çalışma ortamının temini için, işyeri kuralları, politikalar, uygulama ve yaklaşımlar kabul ederek cinsiyet, renk, etnik veya toplumsal köken, genetik özellikler, dil, din, inanç, siyasi veya diğer görüşler, ulusal bir azınlık üyesi olma, varlık, doğum, yaş, özürlülük veya cinsel yönelim temelinde eşit muamele sağlamakla mükelleftir. Çalışanların ayrımcılık ve tacizden uzak, katılımın önündeki engellerin tespit ve bertaraf edildiği bir ortamda çalışmaya hakkı vardır. Bu ilkeler, Avrupa vatandaşlarına yüksek kaliteli hizmet sunacak en iyi kişileri seçmede Avrupa Kurumlarına yardımcı olacaktır.

Bu standartlara yönelik olarak, özürlülerin istihdamına ilişkin aşağıdaki hükümler, Personel Yönetmeliği[6]’nin 1d (4) Maddesi’ne eklenmiştir; “… bir birey, kalıcı olan veya kalıcı olma ihtimali bulunan bedensel veya zihinsel bir özre sahip ise özürlü bireydir. Söz konusu özrün tespiti, 33. Madde’de belirtilen usulle yapılacaktır.

Özürlü bir birey, makul düzenlemelerin gerçekleştirilmesinden sonra söz konusu işin temel fonksiyonlarını yerine getirebiliyorsa 28(e) Madde’de belirtilen koşulları karşılar.

“Makul düzenleme”, işin temel fonksiyonları ile ilişkili olarak, gerekli görülen hallerde özürlü bir bireyin herhangi bir istihdam alanına erişimini, katılımını ve bu alanda ilerlemesini, mesleki eğitim almasını sağlayacak, işverene oransız bir yük getirmeyecek uygun tedbirleri ifade eder.”

Madde 2 – Kapsam

Özürlü bireyler, sadece özrü belirgin bir şekilde görülenlerden ibaret değildir. Özürlülüklerin birçoğu belirgin olmamasına rağmen, özel bir bakım gerektirebilmektedir. Aynı özür her bir bireye göre farklı zamanlarda farklı dereceye ve etkiye sahip olmakta ve bir özür, doğasına bağlı olarak geçici olabilmektedir.

İşbu Kod, işe alım sürecinde bir özre sahip olan kişileri, göreve başlama tarihinde özürlü olan bireyleri ve çalışırken özürlü olan kişileri kapsamaktadır. Avrupa Kurumları, bu türde ortaya çıkabilecek yeni durumlara, destekleyici ve duyarlı bir şekilde uyum sağlayacaktır.

Kod, özürlülere yönelik özel tıbbi bakım aylığını ve özürlü kamu görevlilerinin çocuklarına ve eğitim masraflarına ayrılan bütçeyi kapsamamaktadır.

Madde 3 – İşyerinde Makul Düzenleme

Özürlü bireylerin ve Kurumların gereksinimlerini karşılamak amacıyla makul düzenlemeler gerçekleştirmek, Avrupa Kurumları’nın politikasıdır. İşbu Kod’un amaçları çerçevesinde, gerek görülen makul düzenlemenin makul olmayan bir yük teşkil edip etmeyeceğinin tespiti, ilgili kurum tarafından yapılacaktır.

Özürlü bireylerin çoğunluğunun, işyerlerindeki sorumluluklarını yerine getirmek için herhangi bir şekilde özel desteğe veya uyarlamaya ihtiyacı olmadığı bilinmektedir. Ancak, insanlar aynı sonuca oluşmak için aynı işi farklı yollarla gerçekleştirebilmektedir. Dolayısıyla, makul düzenlemeler yoluyla bir personelin işini iyi yapmasını sağlamak, tamamıyla performans ilkesi ile alakalıdır. Erişilebilirlik düzenlemelerini gerçekleştirilmek ve bu konuda kolaylık sağlamak için Kurumlar, özellikle yeni altyapılar geliştirilirken “Herkes için Tasarım” ilkeleri doğrultusunda bazı temel gerekliliklerin yerine getirileceğini göz önünde bulundurmak zorundadır.

İşe Alma ve Mesleki Açıdan Eşit Muamelenin Sağlanması için Genel Çerçeve Kuran 2000/78/EC Sayılı Direktif’de, işverenlerin, gerekli görülen hallerde özürlü bir bireyin herhangi bir istihdam alanına erişimini, katılımını ve bu alanda ilerlemesini, mesleki eğitim almasını sağlayacak, işverene oransız bir yük getirmeyecek uygun tedbirleri almaları gerektiği ifade edilmiştir. Bu ifade, Avrupa Kurumlarının işyerlerindeki makul düzenlemelere ilişkin politikasının temelini de teşkil etmektedir.

Makul düzenlemeler, istihdamın her alanını kapsamaktadır ve aşağıdaki alanlar da bunlara dahildir;

İşe alım, seçim ve atama
Kariyer geliştirme,
Mesleki eğitim
Terfi, nakil veya diğer iş fırsatları
Kurumlardaki sosyal ilişkiler

Makul düzenlemeler işyerlerinin değişimini sağlayan uygulamalar olup, aşağıdakileri de kapsayabilmektedir;

İşin yeniden tasarlanması,
Gerekli ekipmanın alımı ve uyarlanması,
Esnek çalışma düzenlemeleri

Gerekli görülen makul düzenleme, söz konusu bireyin özel gereksinimleri doğrultusunda tespit edilecek ve gerçekleştirilecektir. Eğer makul düzenleme orantısız bir yük getiriyorsa, Avrupa Kurumları özürlü bir bireyi işe almayı reddedebilir. Avrupa Kurumları için orantısız yüklerin belirlenmesinde, tanımlanması gereken bağlayıcı standartlar uygulanacaktır. Bu kural, idari temyiz hakkına halel gelmeksizin uygulanacaktır.

Madde 4 – İşe Alım

Avrupa Kurumları, işe alımlarda adil ve açık yarışma sınavları yoluyla fırsat eşitliği ve yetenek odaklı seçim politikasına sahiptir. İşe alım ve seçim prosedürleri, özürlü adaylar için dezavantaj teşkil etmeyecek şekilde uyarlanmıştır. İş ilanlarında fırsat eşitliği politikasına olumlu atıflarda bulunularak ve yakın bir süre sonra gerçekleşecek işe alım sınavları hakkındaki bilginin özel yayınlara ve Üye Devletlerde bulunan özürlü STK’larının temsilcisi konumundaki EDF ve Özel Eğitimin Geliştirilmesi için Avrupa Ajansı gibi kuruluşlara bildirilmesi yoluyla özürlülerin bu sınavlara katılımı teşvik edilmektedir. Daimi veya geçici sözleşmelerle işe alımlarda veya idari stajyer alımlarında da olumlu eylemler gerçekleştirilecektir.

Bu doğrultuda, işe alım usulleri arasında aşağıdakiler de yer alacaktır;

– Kurumların, bütün adaylar için fırsat eşitliği ilkesini göz önünde bulunduracağının da ifade edildiği, yarışma sınavları hakkındaki basın ilanları,

– Yarışma Sınavı İlanı ile birlikte Resmi Gazete’de yayımlanan Adaylar için Başvuru Kılavuzu, özellikle özürlü adaylar için işbu ÖRNEK UYGULAMA KODU’ndan da bahseden bir bent içerecektir.

– Başvuru Formları’nda, sınavlara diğer adaylarla eşit biçimde katılımlarının sağlanması ve makul taleplerinin karşılanması amacıyla, özürlü adaylara gereksinim duydukları düzenlemeleri ayrıntılı olarak belirtmeleri istenecektir.

– Özürlü bir birey herhangi bir sınava veya mülakata katılması durumunda, söz konusu kişinin sınava katılması veya ihtiyaç duyulabilecek desteğin sağlanması amacıyla gerekli bütün düzenlemelerin (binalara erişimin, özel ekipmanın sağlanması veya mülakatlarda fazladan süre verilmesi gibi) yerine getirilmesinden Başkan’ın yetkisi doğrultusunda Seçim Kurulu Sekreteri sorumludur.

– Seçim Kurullarının üyelerine verilecek mesleki eğitim, işbu ÖRNEK UYGULAMA KODU’nun içeriği ve özürlü farkındalığı hakkında bir modül içerecektir.

– Mümkün mertebe çok sayıda kullanıcının erişiminin sağlanması amacıyla, en güncel erişilebilirlik standartlarına uygun olarak bir web sitesi hazırlanacaktır.

Madde 5 – Kariyer

Özürlü adaylar bir listede yer aldıklarında, hangi işte görev alacakları hakkında bir uzman tavsiyesinden faydalanabilirler. Avrupa Parlamentosu Personel Genel Müdürlüğü veya EPSO (Avrupa Personel Seçim Bürosu) yarışma sınavlarına katılacak olan özürlü adayların sayısını, sınavdan geçenler ve nihai olarak işe alınanlar şeklinde iki grupta tespit edecektir.

Sınavda başarılı olarak işe girmeye hak kazanan özürlü bireyler, potansiyellerini geliştirme haklarına sahiptirler. Özürlü bir çalışanın mesleki yaşamının her aşamasında, kasıtlı olarak veya başka bir şekilde ortaya çıkabilecek ve ayrımcılığa sebep olabilecek mesleki gereksinimler bertaraf edilerek, özürlü ayrımcılığına karşı gerekli tedbirlerin alınmasına dikkat edilir.

– İlk Atama ve Deneme Süresi: Atama yetkisi bulunan makam, tıbbi hizmetler ve/veya Personel Genel Müdürlüğü’nün Eşit Fırsatlar Servisi ile işbirliğine giderek, yarışma sınavında başarılı olan özürlü adayların uygun görevlere atanması için mümkün mertebe gerekli girişimlerde bulunur. Personel Yönetmeliği gereğince, yarışma sınavındaki bütün başarılı adaylar, tıbbi bir değerlendirme ile teyit edilen görevleri yerine getirmekle mükelleftirler. Özürlü bir aday atanırken veya bu adayın görevini sürdürme kapasitesine karar verilirken, özürlülük temelinde ayrımcılığın önlenmesine dikkat edilir. Buradaki amaç, makul düzenleme yükümlülüğüne halel getirmeksizin ve özürlülük türünü göz önünde bulundurarak, söz konusu kişinin görev almak için gerekli niteliklere sahip olmasını sağlamak ve işin gerektirdiği temel işlevleri yerine getirebildiğini doğrulamaktır. Deneme süreci esnasında, seçme sınavında başarılı olarak atanan bir adayın atandığı görevin özürlülüğü ile uyumsuz olduğunun anlaşılması halinde, söz konusu kişinin görevinde bir değişiklik düşünülebilir.

– Kariyer Rehberliği: Kariyer Rehberliği ve Danışma Hizmeti, özürlü personelin kariyer gelişimi hakkında danışma alması bakımından önemli bir rol oynayabilir ve özürlü personel bu yolla kendileri için uygun mesleki eğitimi alabilirler. Benimsenebilecek en iyi yaklaşım, mesleki ve rehabilitasyon danışma alanlarında uzmanlaşmış, ilgili diğer birimlerle gerekli bağlantıları sağlayabilecek bir danışmanın görevlendirilmesi olacaktır.

– Kariyer Geliştirme: Özürlü personelin diğer kurumlar arasında geçişler yaparak deneyimlerini ve mesleki gelişimlerini artırmak için diğer çalışanlarla aynı fırsatlara sahip olması amacıyla gerekli her tür girişimde bulunulur. Mesleki gelişimin sağlanmasında, özürlü personelin yeni beceriler geliştirmek amacıyla daha üst veya daha farklı konumlarda görev alabilmesi için belirli görevlerin özürlülere uyarlanması da söz konusu olabilir.

– Mesleki Eğitim: özürlü personel, mesleki eğitimlere diğer çalışanlarla eşit şekilde erişim hakkına sahiptir. Yeni becerilerin ve bilginin edinilmesi, bütün çalışanların mesleki gelişiminde önemli bir önkoşuldur. Özürlü çalışanların, belirli bir kurum tarafından düzenlenen mesleki eğitim programına katılımının sağlanması için gerekli her türlü girişimde bulunulmalıdır. Ev ortamında mesleki eğitim programlarının mümkün olmadığı hallerde, eğitim programının dışarıda gerçekleştirilmesi için gerekli makul düzenlemeler yapılabilir.

– Personel Değerlendirme ve Terfi: Değerlendiriciler ve terfi komiteleri, çalışanların yeterliklerini değerlendirirken, normal ölçütlerden sapmak için özürlülüğü neden olarak gösteremezler.

– İstihdam Sürekliliğini Sağlama: Bir personelde işe başladıktan sonra herhangi bir özür ortaya çıkarsa, Avrupa Kurumları bireyin işte kalmasını sağlamak için gerekli adımları atar. Söz konusu birey ile görüşmelerde bulunularak, işin yeniden yapılandırılması, kişinin başka bir göreve atanması veya kendisine başka bir görev için gerekli eğitimlerin verilmesi gibi istihdamda kalmasını kolaylaştıracak düzenlemelerin gerçekleştirilmesi düşünülür. Gerekli görüldüğü takdirde, bu tür düzenlemeler yeniden gözden geçirilebilir. Bu durumdaki bir personel üyesi için gerekli düzenlemelerin yapılamaması veya kendisinin farklı bir göreve atanamaması halinde, kendisi ile sürekli görüşme sağlanarak malulen emeklilik usullerine başvurulur.

Madde 6 – Çalışma Ortamı

Avrupa Kurumları, özürlü personelden bazılarının karşılaşabileceği fiziksel veya teknik çevresel engelleri ortadan kaldırmak için gerekli bütün makul tedbirlerin alınmasını sağlar;

– Binalar: Avrupa Kurumlarının personeli tarafından kullanılacak bütün yeni binalar, kamu binalarının erişim ve kullanım düzenlemeleri hakkındaki ilgili yerel mevzuata uygun olmak zorundadır. Yetersiz veya gerekli görülenin altında bir düzeyde erişim düzenlemesine sahip olan binalar mevcut bütçe olanakları doğrultusunda kademeli olarak yeterli hale getirilir veya boşaltılır. Avrupa Kurumları, özürlü çalışanlarının özel park alanları gibi gereksinimlerine uygun makul düzenlemeleri sağlamak için bütün makul tedbirleri almaktadır. Acil durum düzenlemeleri de özürlü çalışanlar için uygun olmalıdır. İşyeri Refahı ve Önleyici Tedbir Birimi yapılması gereken düzenlemeleri tespit etmek amacıyla binaların teftişine düzenli olarak devam edecektir.

– Ofis Ortamı: Ofis ortamının özel gereksinimleri bulunan bireylere uygun hale getirilmesi için gerekli özen gösterilmelidir. Göreve yeni başlayacak özürlü çalışanların atamalarının yapılmasına veya özürlü bir çalışanın başka bir ofise nakil edilmesine müteakiben Avrupa Parlamentosu bir uzman görevlendirerek, bu kişilerin çalışacağı ofislerin ergonomik değerlendirmesini yaptıracaktır.

Bahse konu uzman, özürlü çalışanların ofislerini düzenli olarak kontrol ederek, uygun gördüğü değişiklikler hakkında tavsiyelerde bulunacak ve gerekli görülmesi halinde Personel Genel Müdürlüğü’ne ve Erişilebilirlik Üzerine Hizmetler Arası Çalışma Grubu’na düzenli olarak rapor sunacaktır.

Makul düzenlemelerin sunumunu sağlamak için, erişilebilir çevrenin önkoşulu olarak özel teknik tedbirlerin alınması gerekmektedir. Dâhili ağ, uygulamalar ve veritabanları da dahil olmak üzere bilgi teknolojisi araçlarının “Herkes için Tasarım” ilkeleri ve erişilebilirlik yönergeleri doğrultusunda hazırlanması büyük önem arz etmektedir. Elektronik bilgilendirme ve veriler erişilebilir formatta olmalıdır. Uygun araçların alımı ve personele mesleki eğitim verilmesi de en temel önkoşullardan biridir.

İş verimini ve etkinliğini artırabilecek eşya ve malzemelerin alımında özürlü görevlilere danışılır. Kurumlar, bu tür malzemelerin alımı hakkındaki bütün makul teklifleri kabul edecektir.

– Toplantılar vs.: Sunum araçlarının ve diğer iletişim araçlarının uygun olmayan kullanımı önlenerek ve ilgili diğer materyaller erişilebilir formatlarda hazır bulundurularak özürlü kişilerin toplantılara ve diğer ortak görüşmelere katılımının sağlanması için mümkün olduğunca özen gösterilir.

– Esnek Çalışma Şartları: Makul görülen hallerde, ilgili Kurumun iş gerekliliklerini ve özürlü bir çalışanın özel gereksinimlerini karşılamak üzere esnek çalışma düzenlemeleri yapılır. Örneğin;

– bazı özürlülerin işyeri ile ev arasında toplu taşıma araçları ile gidiş – gelişlerinde karşılaşabildiği güçlükleri bertaraf etmek amacıyla işe giriş – çıkış saatlerinde esneklik sağlanabilir,

– Belirli aralıklarla ilaç tedavisini devam ettirmesi veya dinlenmesi gereken personele yardımcı olmak amacıyla düzenli kısa molalara müsaade edilebilir,

– yarı zamanlı çalışma ve işveren tarafından sağlanacak yeterli teknolojik destek vasıtasıyla uzaktan çalışma uygulamaları gerçekleştirilebilir.

Madde 7 – Bilgilendirme ve Farkındalık Eğitimi

İşbu İyi Uygulama Kodu, Eşit Fırsatlar Servisi ve Genel Müdürlüklerin insan kaynakları birimleri tarafından bütün personelin dikkatine sunulacaktır. Bu belgenin bütün AB resmi dillerine çevirisi yapılmış olup, Avrupa Birliği’nin resmi sitesinde (EUROPA), Kurumların, bürolarının ve şubelerinin dâhili ağlarında yayınlanmıştır ve İnsan Hakları Yönetimi personeline, kıdemli ve üst yönetim personeline dağıtımı yapılmıştır. Uygun görülen hallerde, Kurumlar bilgilendirme hizmetlerinin ve dokümantasyonların kültürel gereksinimleri ve dil etkenini de göz önünde bulundurarak farklı özür grupları tarafından erişilebilir hale getirilmesi için gerekli tedbirleri alacaktır.

Özürlülükle ilgili mesleki eğitim kursları düzenlenirken, özellikle insan hakları sorumlulukları ile yakında ilgili kişiler, yerel kariyer rehberleri, ilgili birim başkanları ve seçim kurullarının üyeleri gibi, konu ile ilgili personel hedef alınacaktır.

Madde 8 – İzleme

İşbu İYİ UYGULAMA KODU’nun uygulanmasında en temel unsurlardan biri de, sürekli denetimin sağlanması ve bu yolla daha iyi uygulama yollarının, işe alım usulleri de dâhil olmak üzere bir memurun mesleki yaşamının her düzeyinde hayata geçirilmesidir. Şikâyetlerin olması halinde Genel Müdürlükler, özürlülerin gereksinimlerinin karşılandığını göstermelidirler. Eşit Fırsatlar Servisi ve Erişilebilirlik üzerine Hizmetlerarası Çalışma Grubu, engelsiz koşulların sağlanması için hedefler belirleyecek ve görüşmelerde bulunacaktır.

Genel müdürlüklerin herhangi bir özre sahip olduğuna inanan çalışanları üzerinde araştırma yürüteceği bir özürlüler araştırması düzenli olarak yapılacaktır ve sonuçları Personel Genel Müdürlüğüne gönderilecektir. Bu bilginin toplanmasındaki amaç;

– ilgili bütün personele uygun konsültasyonun sunulmasını sağlamak,

– özürlü çalışanlar için eşit fırsatların önündeki bütün engelleri ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak,

– özürlü bir bireyin mülakatında veya işe alımında ne tür makul düzenlemelerin gerekli olacağını tespit etmek,

– bütün personel için tam potansiyel çalışma imkânları hazırlamak ve mesleki gelişim olanaklarında fırsat eşitliği sağlamak.

Elde edilen veriler, ayrımcılıkla mücadele politikasının ve işbu Kod’un etkin işleyip işlemediğinin Kurumlar tarafından değerlendirilebilmesi ve yeni inisiyatiflerin oluşturulabilmesi için içeriğinde isim belirtilmeyen istatistiksel raporların hazırlanmasında kullanılacaktır. Kişisel bilgilerin Topluluk Kurumları tarafından kullanımına ilişkin Veri Koruma Yönetmeliği[7]’nin ilgili hükümleri uyarınca, özürlülük araştırması yoluyla elde edilecek bilgiler başka hiçbir amaç doğrultusunda kullanılamaz. Özürlü çalışanların sayısına ilişkin istatistiksel veriler yayımlanacaktır.

Erişilebilirlik üzerine Hizmetlerarası Çalışma Grubu da Genel Müdürlüklerde görevli özürlü bireylerin çalışma koşulları, erişilebilirlik, işe alım ve kariyer geliştirme ile ilgili sorulara verdikleri cevaplardan oluşan doğrudan girdileri Personel Genel Müdürlüğü’ne iletmektedir.

Bunlara ek olarak, Avrupa Parlamentosunda işbu Kod’un uygulanmasına ilişkin memnuniyetsizliklerin ortaya çıkması halinde, Personel Genel Müdürlüğü’nün Eşit Fırsatlar Servisi ile gizli görüşme yoluna gidilebilir. Servis, gizlilik derecesine uygun şekilde konuyu takip eder.

AVRUPA ÖZÜRLÜ STRATEJİSİ 2010 – 2020

EŞİT HAKLAR, EŞİT FIRSATLAR

Avrupa katma değeri

Avrupa Özürlü Stratejisi 2010-2020, özürlülerin durumunu iyileştirmek için birleştirilmiş AB ve ulusal seviye eylemi için bir çerçeve çalışması sağlamaktadır. Hedefleri şöyledir:

Ÿ ürünlere ve hizmetlere erişimi sağlamak ve yardımcı araçları teşvik etmek

Ÿ özürlülerin AB vatandaşlığından tamamen yararlanmasını sağlamak

Ÿ yüksek kaliteli toplumsal temelli hizmetlerin sağlanmasını teşvik etmek

Ÿ özür temelindeki ayrımcılıkla mücadele etmek

Ÿ özürlü birçok insanın açık işgücü pazarına erişimini sağlamak

Ÿ özürlü öğrencilerin kapsamlı eğitimini ve hayat boyu öğrenimini teşvik etmek

Ÿ nezih yaşam koşulları sağlayarak yoksullukla ve sosyal dışlanmayla mücadele etmek

Ÿ sağlık ve ilgili hizmetlere eşit erişimi teşvik etmek

Ÿ AB genişleme ve uluslararası kalkınma programlarıyla özürlülerin haklarını arttırmak

Ÿ özür konularında bilinci artırmak ve özürlüleri hakları ve bu hakları nasıl kullanacakları konusunda bilinçlendirmek

Ÿ AB erişilebilirliği ve ayrımcılık karşıtı fon enstrümanlarının kullanımını artırmak.

Mali enstrümanlar

Yapısal Fonlar

Avrupa Sosyal Fonu, özürlülerin topluma ve iş piyasasına aktif katılımını desteklemektedir. İnsanların istihdam edilebilirliğini veya insan kaynaklarının işgücü piyasasına uyarlanabilirliğini artıran projeleri ortak şekilde finanse eder. Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu, Avrupa’da ana altyapının geliştirilmesini finanse etmektedir. Bu fonlar, özür temelinde ayrımcılığı yasaklayan ve erişilebilirlik gereksinimlerine uygunluğu sağlayan hükümlere sahiptir. Üye Devletler, finansman ve seçilen proje önceliklerinden sorumludurlar. Özürlülerin erişimi projelerin seçiminde önemli bir kriterdir.

İlerleme

2007 yılından beri özürle ilgili çeşitli projeler, İstihdam ve Sosyal Dayanışma – İLERLEME Programı altında finanse edilmektedir. Bu projeler, AB’nin istihdam, sosyal kapsama ve koruma, çalışma şartları, cinsiyet eşitliği, ayrımcılık karşıtı ve farklılık hedeflerine ulaşmasına katkıda bulunmaktadır. İLERLEME, AB seviyesi özürlü STO’larını ortak şekilde finanse etme olanağına da sahiptir.

Araştırma Çerçeve Çalışması Programları, bilişim ve iletişim teknolojisi, erişilebilirlik, ulaşım, ortam oluşturma, yardımcı araçlar ve toplumsal konular gibi alanlarda özürlülerle ilgili yapılan araştırmaları ve gelişmeleri desteklemektedir.

Vatandaşların dahil olması

Her 3 Aralıkta Avrupa Komisyonu, Avrupa Özürlü Forumuyla bağlantılı olarak Avrupa Özürlüler Gününe dikkat için konferans düzenlemektedir.

Bu konferanslar politikacıları, özürlü ve özürlü olmayan insanları, akademik uzmanları, medyayı ve diğer paydaşları bir araya getirmektedir. AB’nin Özürlü Stratejisinde belirtildiği gibi özür konularını teşvik etme çabalarının bir parçasını oluşturmaktadır.

Bu konferanslar, ağ oluşturmayı teşvikle birlikte özürlülerin aktif katılımda bulunacağı hayati alanlarda iyi uygulama alışverişini de teşvik eder.

Her yıl özürle ilgili farklı bir konu ele alınmaktadır. Geçmiş konulardan bazıları şöyledir: bağımsız yaşama, yerel eylem, iç piyasa, herkes için dizayn, eğitim ve istihdam.

Bu konferansın bulguları, Komisyonun özürlü politikasına kaynak oluşturmak ve Özürlü Stratejisini desteklemektedir.

AB’de nüfusun yüzde altısını oluşturan yaklaşık 80 milyon kişi özürlüdür. Tutumlarla ve çevreleriyle bağlantılı engellerle tam sosyal ve ekonomik katılımları sık sık engellenmektedir. Ayrıca özürlüler arasında yoksulluk oranları ortalamadan %70 daha yüksektir.

75’in üzerindekilerin %30’dan fazlası belli bir dereceye kadar sınırlandırılmış, %20’den fazlası ise ciddi biçimde sınırlandırılmıştır. Özürlülerin yüzdesi, AB’nin nüfus yaşı olarak yükseliş göstermektedir.

Üye Devletler esas olarak maluliyet önlemleri almaktan sorumlu olmalarına rağmen AB, bu ülkelerin eylemlerini tamamlamakta ve daha fazla ilerleme şartlarını oluşturmaktadır. AB eylemi, özür perspektifinden ilgili politik alanların analiziyle başlamaktadır. Bu, politika ve yasa geliştirirken dikkate alınan özürlülerin ihtiyaçlarının anlaşılmasını teşvik eder. Böylece AB, bütün özürlülerin topluma aktif dahil olma ve tam katılım için temel insani haklarını kullanabilmelerini sağlamayı hedeflemektedir.

Özürlüler konusunda BM’nin tutumu

Özürlüler herkes kadar saygı görme, bağımsız olma ve tam sosyal katılım hakkına sahiptir. Hem AB eyleminin hem de AB’nin taraf olduğu Özürlü Hakları BM Konvansiyonun odak noktası bu haklardan yararlanma fırsatının verilmesidir.

3 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe giren Protokolüyle birlikte Konvansiyonun amacı, bütün özürlülerin bütün insani haklarını ve temel özgürlüklerini tam olarak ve eşit şekilde kullanmasını teşvik etmek ve bu hak ve özgürlükleri korumaktır. İçerik açısından bu, ileriye doğru atılan önemli bir adımdır: maluliyeti sadece toplumsal refah konusu değil aynı zamanda insan hakları ve hukuki mesele konusu haline getirmektedir.

Konvansiyon, ayrımcılık karşıtlığından, eşit fırsatlardan ve aktif katılımdan oluşan 2010-2020 AB Özürlü Stratejisinin ana elemanlarını yansıtmaktadır. Konvansiyonla kabul edilen haklar neredeyse bütün siyasi alanları kapsamaktadır ve AB Özürlü Stratejisi ise bunun tam uygulamasının sağlanmasını hedeflemektedir.

Eylem alanları

Erişilebilirlik

Erişilebilirlik topluma katılım için esastır. Buna göre AB Özürlü Stratejisi, özürlülerin karşılaştığı erişim bariyerlerini kaldırmayı amaçlamaktadır. Ana eylem alanları ortam oluşturmayı, ulaşımı, bilgiyi ve iletişimi ve hizmetleri içermektedir.

AB, Birlik içerisinde erişilebilir ürün ve hizmet şartlarının sağlanması için araştırma, politika ve yasama ve standardizasyon gibi enstrümanları kullanır. Ayrıca maluliyetin avantajını kullanmasını sağlayacak şekilde yardımcı teknoloji pazarının işlevinin iyileştirmek için adımlar atmaktadır. Avrupa Komisyonu, nüfusun mümkün olan en geniş kapsamda faydalanması amacıyla “herkes için Dizayn” yaklaşımını teşvik etmektedir. Bu, genel ürün ve hizmet çerçevesini belirleyen Avrupa Erişilebilirlik Yasasına doğru da işe yaramaktadır.

Katılım

Özürlüler ve aileleri, sosyal ve ekonomik hayatın her aşamasına diğerleriyle eşit bazda katılabilmelidirler. Serbest hareket hakkı, nerede ve nasıl yaşayacaklarını seçme ve kültürel, boş zaman ve spor faaliyetlerine tam erişim dahil vatandaşlar olarak haklarını kullanabilmeleri gerekmektedir.

Komisyon, özürlülerin şahıs, tüketici, öğrenci ve ekonomik ve sosyal aktörler olarak karşılaştıkları engelleri kaldırmaya çalışmaktadır. Bu çalışmanın örnekleri şöyledir: Avrupa özürlü park kartının teşvik edilmesi, Üye Devletlerde kurumsaldan toplumsal temelli bakıma dönüşümün desteklenmesi ve özürlülere özgü spor faaliyetlerinin düzenlenmesiyle spora katılımın teşvik edilmesi.

Eşitlik

Avrupalıların %53’ü, özür ya da yaş temelinde ayrımcılığın AB’de yaygın olduğunu düşünmektedir. AB, ayrımcılık karşıtı yasama ve stratejilerden ve diğer politikalarda eşit fırsatların teşvik edilmesinden oluşan iki uçlu yaklaşımla özürlülere eşit muamele edilmesini teşvik etmektedir. AB, yaş, cinsiyet ve cinsel yönelim gibi alanlarda ayrımcılığın özürlüler üzerindeki etkisine de yakından dikkat etmektedir.

Komisyon, özür temelinde iş piyasasında ayrımcılığı yasaklayan AB Direktifinin tam olarak uygulanmasını sağlamaktadır. Farklılıkları teşvik etmekte ve AB ve ulusal seviyede bilinci arttırarak ayrımcılıkla mücadele etmekte ve bu alanda STO’ların çalışmasını desteklemektedir.

Komisyon aynı zamanda eşit muameleyi ele alan başka bir Direktif teklifinde de bulunmuştur fakat bu defa ürün ve hizmetlere erişimi kapsayan istihdam alanının dışındadır.

İstihdam

Nitelikli işler ekonomik bağımsızlığı sağlar, kişisel gelişimi teşvik eder ve yoksulluğa karşı en iyi korumayı sunar.

Komisyon, özürlülerin istihdam durumunu iyileştirme arayışındadır. Genç özürlülerin yaşadığı zorluklara özel bir önem vermektedir. Sosyal ortaklarla görüşülürken çalışma şartları ve kariyer gelişimi dikkate alınmaktadır. Diğer önlemler işyerlerinin daha erişilebilir hale getirilmesini, işbaşı eğitiminin desteklenmesini ve korunaklı istihdamda özürlülerin açık işgücü piyasasına erişiminin arttırılmasını içermektedir.

Birçok özürlü yardıma ihtiyaç duyarken bakıcılara ve hizmet sağlayıcılarına duyulan ihtiyaç da giderek artmaktadır.

Üye Devletler, Avrupa yönetmelikleriyle aynı çizgide kendi istihdam politikalarını belirlemektedirler. Akıllı, sürdürülebilir ve kapsamlı büyüme için Avrupa 2020 stratejisi, Avrupa’da %75 istihdam oranını hedef olarak belirlemiştir. Bu hedefe ulaşmak için özürlüleri içeren işgücü piyasası arttırılmalıdır ve bu, 2020 yılına kadar 20 milyon Avrupalıyı yoksulluktan kurtarma hedefine ulaşmaya da yardımcı olacaktır.

Eğitim

AB Özürlü Stratejisi 2010-2020, kaliteli eğitime ve hayat boyu öğrenmeye eşit erişimi vurgulamaktadır. Bunlar, özürlülerin topluma tamamen katılmasına ve yaşam kalitelerini iyileştirmelerine olanak sağlayan ana faktörlerdir. Ancak henüz bu başarılamamıştır ve Avrupa eğitiminde çok fazla ayrım vardır.

AB, ulusal eğitim içeriği ve organizasyonu sorumluluğuna saygı duymaktadır. Aynı zamanda özürlü öğrencilerin kapsamlı eğitimini ve hayat boyu öğrenmesini teşvik eden ulusal çabaları desteklemektedir. Hayat Boyu Öğrenme Programıyla AB içindeki dolaşımlarını da teşvik etmektedir.

Sosyal koruma ve kapsama

Özürlülerin sosyal koruma, yoksulluğu azaltma programları, özürle ilgili yardım ve sosyal konutlar gibi hizmetlerden yararlanabilmesi gerekmektedir. Üye Devletler esas olarak bu konulardan sorumlu olmakla birlikte Açık Koordinasyon Yöntemi adı verilen bir çerçeve çalışmasıyla sabit genel hedeflerden ve göstergelerden de sorumludurlar.

Ulusal çabalar, her ülkede AB seviyesinde girişimlerin kazanımlarını vurgulayan ortak bir raporda Komisyon ve Konsey tarafından değerlendirilmektedir. Komisyon, sosyal refah sistemlerini tekrar şekillendirmesi için AB adayı ve başvuru sahibi ülkelere de yardım etmektedir. Öncelikleri belirlemek için Ortak Kapsam Memorandumları hazırlanmaktadır.

AB, politik değişimi dikkate değer ölçüde kolaylaştırarak özürlülere yüksek kaliteli, sürdürülebilir sosyal koruma sağlamak için alınan ulusal önlemleri destekler. Ayrıca sosyal yenilik programlarının tasarımını ve uygulamasını teşvik eder.

Sağlık

Özürlüler, koruyucu bakım, rehabilitasyon ve diğer özel hizmetler dahil yüksek kaliteli, cinsiyet temelli sağlık bakımına eşit erişime ihtiyaç duymaktadırlar.

Üye Devletler, öncelikli olarak sağlık hizmetlerinin düzenlenmesinden ve verilmesinden sorumludurlar. Komisyon, özürlülerin ana akış bakımına ve spesifik hizmetlere erişimini iyileştirecek politikaları desteklemektedir. Aynı zamanda işyerindeki kazalardan kaynaklanan maluliyet riskini azaltacak ve özürlülerin iş piyasasına geri dönmesine yardımcı olacak şekilde çalışma sağlığı ve güvenliğini de teşvik etmektedir.

Dış eylem

AB ve Üye Devletleri, genişleme ve uluslararası kalkınma dahil dış politikalarında özürlülerin haklarını teşvik etmektedir.

AB, insani yardım faaliyetinin bir parçası olarak Özürlülerin Hakları konusunda BM Konvansiyonu bilincini arttırarak insan hakları konusu olarak özürlülerin durumunu vurgulamaktadır. BM, Avrupa Konseyi ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü gibi uluslararası kurumlarda maluliyet konularını teşvik etmeye devam edecektir. Komisyon, özürlülerin haklarını arttırma konusunda aday ve potansiyel olarak aday ülkelerin yaptığı ilerlemeleri de gözden geçirmekte ve bu amaçla ön erişim mali yardım enstrümanlarını kullanmaktadır.

AVRUPA ENGELLİLİK STRATEJİSİ 2010-2020’NİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ: EYLEM PLANI 2010-2015

Amaçlar Ve Eylemler

Bu ek, Avrupa Engellilik Stratejisi 2010-2020’nin gerçekleştirilmesini sağlamak için stratejide ve kendilerini gerçekleştirmek adına farklı eylemlerde tanımlanan Özel amaçları sunmaktadır.

Bu eylem listesi stratejinin ilk evresi olan 2010-2015 dönemini kapsamaktadır ve periyodik olarak takip edilecek ve güncellenecektir.

1. Erişebilirlik

Özel Amaç
Erişebilirliğe olan engelleri önlemek, tanımlamak ve gidermek. Temel eylemler yapılı çevre, ulaşım, bilişim ve teknoloji ve servisleri de kapsayan iletişimi içermektedir.
Temel Eylemler	Zamanı
– İletişim ve Bilişim Teknolojileri, yapılı çevre ve dahili pazarın işlevine işaret eden ulaşım kapsamındaki malların erişebilirliği üzerine, Avrupa Erişebilirlik Kanunu’nun olası gelişimine hazırlık olarak maliyet-fayda analizi ve veri toplama konusunda bir çalışma gerçekleştirmek.	2011
– Olası bir “Avrupa Erişebilirlik Kanunu” üzerine Danışma Üyesi Devletler ve diğer ilgililer	2011
– Kamu hizmetlerini de kapsayan hizmetler ve mallarla ilgili genel bir erişebilirlik çerçevesi çizen bir Avrupa Erişebilirlik Kanunu hazırlamak.	2012-2013
*Ulaşımın* tüm önemli şekillerini kapsayarak, düşük hareket kabiliyeti olan insanların haklarını işaret eden yasal çerçevenin tamamlanması olasılığını araştırmak.
– Konsey’de kara yolları, raylı sistem ve deniz seyahatlerinde düşük hareket kabiliyeti olan kişiler için Hak Tüzüğü önerisi görüşmelerini sonlandırmak.	Sürüyor
– Hava yolu seyahatlerinde düşük hareket kabiliyeti olan kişiler için Hak Tüzüğü uygulaması üzerine rapor hazırlamak.	2010-2011
– Seyahat ederken hareket gereçleri (tekerlekli sandalye ve diğer yardımcı araçlar) hasarları ile ilgili tazminat iddialarıyla alakalı sorunları aktarmak.	2010-2015
– 420 No.lu Emir’in erişebilirliği vasıtasıyla ulaşım altyapılarının erişebilirliğini konuşmak.		Sürüyor
*Yapılı çevrenin* erişebilirliği hakkında konuşmak.
– Kentsel Hareketlilik Eylem Planı’nın gerçekleştirilmesiyle kentsel çevrenin erişebilirliğini geliştirmeye devam etmek.		2010-2015
Yapılı çevrenin “Lider Pazar Girişimi”nin güçlendirilebilir bir yapı sahasının parçası olarak erişilebilirliğini artırmak.		Sürüyor
Standartlaştırma 420 No.lu Emri’ni yapılı çevre erişilebilirliği üzerine uygulama.		Sürüyor
Engelliliklerle ilgili pilot projeleri destekleyen Galileo sisteminin sağladığı imkanları kullanmak.		Sürüyor
Var olan tüm yasal araçların tam kullanımını sağlamak ve Avrupa için Dijital Ajanda doğrultusunda Bilişim Toplumu alanında BM Uzlaşımları’nı takip eden yenilemelerinde engellilik sorunlarına işaret etmek.
-Elektronik İletişim Direktifleri ve Görsel-İşitsel Medya Hizmeti Direktiflerinin koşulları ile ilgili engelliliği, şu anki düzenlemelerini göz önünde bulundurarak uygulamak.		2010-2015
Engellilerin Hakları üzerine BM Uzlaşım’ını takip eden eKimlik ve eİmza gibi Dijital Ajanda altında üstlenilen mevzuatın düzenlenmesindeki erişebilirliği sistematik bir şekilde değerlendirmek.		2010-2015
– Şu bölgelerde kullanıcılar ile sanayi arasında geçen, gönüllü anlaşmalara yol açan diyalogları desteklemek:- telif hakkı: Yazma engellilerin eserlere ulaşması üzerine AB Mutabakat Anlaşması – dijital televizyon: engelli organizasyonları ile sanayi arasında işbirliği		Sürüyor
Seçeneklerin gözden geçirilmesine dayalı olarak, kamu sektörü web sayfalarının (ve kamuya temel hizmetleri veren web sayfalarının) 2015 yılında tamamen erişilebilir olmalarını kesinleştirecek önerileri 2011’de sunmak.		2011
– Bilişim ve İletişim Teknolojileri (BİT) standartlarının 376 No.lu emir bağlamında kamu alımlarında kullanımları için erişilebilirliğini geliştirmek.		Sürüyor
*Yardımcı teknoloji* ve erişilebilir hâkim eğilim çözümlere yönelik yeni teknolojilerin araştırılmasını desteklemek
– Tüm önemli eğilim standartları için tasarımı takip ederek bir standartlaştırma emri vasıtasıyla ana görüş erişebilirliği.		2011
– Mimarların ve mühendisleri n mesleklerini icra ederken karşılaştıkları engelleri önlemek için genel müfredattaki her şeyin erişebilirliğinin ve tasarımının dâhil edilmesini desteklemek.		2011-2015
– Yardımcı teknoloji pazarını, işlevini geliştirici bir bakış açısı ile ele almak.		Sürüyor
– Bir Avrupa Engelsiz Şehirler Ödülü uygulaması ile erişilebilirliğe olan farkındalığı artırmak.		Sürüyor
– Ölçek ekonomileri oluşturmak ve pazarlara tutarlılık getirmek için erişebilirlik standartları üzerine özellikle hâlihazırdaki AB-ABD diyalogları gibi uluslararası diyaloglardan faydalanmak.		Sürüyor
AB kamu ihale kuralları modernizasyonu üzerine planlı bir yeşil kitabı takip etmek ve erişebilirlik standartları kullanan kamu yetkilileri için sorumluklar geliştirerek erişebilirliği geliştirmek için kamu ihalesi kullanım teşvikini olasılığını araştırmak.		2011-2015
– İç pazar gereçleri kullanan Avrupa’daki hizmetlerin ve malların erişebilirliğini geliştirmek için mümkün ölçümleri araştırmak.		2011-2015
Komisyon Raporu’ndaki “İç Pazar’da 2010 yılında daha etkili ve adil perakende hizmetlerine doğru” ve e-ticaret etkinlikleri bağlamları içerisinde, mümkün olduğu yerlerde önemli engellilik konularını göz önünde bulundurmak.		2010-2015
Erişebilirlik üzerine genel bir düzelme kaydetmek için Yapısal kaynakların 16’ıncı maddesini uygulamayı geliştirmek.		2010-2015
AB Ortak Araştırma Merkezi tarafından yürütülen, engelli insanlar da dahil herkes tarafından kullanabilirlikle ilgili teknik bakış açılarını göz önünde bulundurmak.		2011-2015
Gelişim Birliği’nin en iyi girişimi olan “Aktif ve sağlıklı yaşlanma” gelişim ortaklığı altındaki engelli ve yaşlı kişilerin yaşama özgürlüklerini desteklemek.		2011-2015

2. Katılım
Özel Amaç

Engelli kişilerin ve ailelerinin sosyal ve ekonomik hayata her yönüyle katılımları için eşit fırsatlar verilmesinden emin olmak, yani:- Birliğin tüm vatandaşlarının haklarını, özellikle de özgür hareket etme ve konaklama haklarını uygulamaları – Nerede ve nasıl yaşamak istediklerini seçmeleri -Kültürel, eğlence, boş vakit ve spor aktivitelerine tam erişim sağlamaları
Temel Eylemler	Zamanı
Engelli kişilerin birey, tüketici, öğrenci ve profesyonel ve politik aktörler olarak haklarını uygulamada yüzleştikleri engellere işaret etmek.
-Engellilik kartları ve bununla bağlantılı yetki vermelerin ortak kabulünün uygulanmasına çalışmak.	Sürüyor
– Seçim merkezleri ve kampanya gereçlerini geliştirip yayarak üye Devletlerin engelli kadın ve erkeklerin seçme haklarını sağlama çabalarına destek vermek.	2010-2015
Mahkemelerin ve polis binaların erişebilirliğini geliştirmek için ihtiyaçların farkındalığını artırmak.	2010-2015
– Kamu çalışanlarının engelli kişileri kabul etme ve bilgilendirme üzerine eğitimiyle alakalı olarak doğru uygulamaları yaygınlaştırmayı desteklemek.	2010-2015
– yasal doküman ve prosedürlere ulaşma ile ilgili olarak uygun destek için ihtiyacın farkındalığını artırmak.	2010-2015
– EU kurumlarında karşılaşılan işaret dilinin kullanımı kolaylaştırma yollarını araştırmak.	2010-2015
– TFEU’nun (Avrupa Birliğinin İşleyişine Dair Antlaşma) 82’inci maddesinin (cezai yargılama durumunda olan bireylerin hakları), özellikle işaret dilinin icrası konusunda yargılanma sürecinde yorumlama ve çeviriyle alakalı olarak düzgün bir şekilde uygulanmasını sağlamak.	2010-2015
– Bilhassa genel ekonomik yarar hizmetlerine erişimle alakalı olarak, Avrupa’daki tüketici hakları ifade etmeyi amaçlayan girişimlerdeki engelli kişilerin kaygılarının dikkate alınmasını sağlamak.	2010-2015
Avrupa Birliği içindeki hareketliliği ile alakalı problemleri ifade etmek.
– Kişisel destek hakkı gibi hakların taşınabilirliği üzerine olan Engellilik Yüksek Seviye Grubu’nda bulunan Üye Ülkeler arasında diyalogu desteklemek.	2011
– AB Üye Devletleri’ni Uluslararası Yetişkinleri Koruma programı çerçevesindeki 2000 Lahey Anlaşması’na katılmaları için cesaretlendirmek ve bunu Stockholm Eylem Planı’nda öngörülen uygulamasını, savunmasız yetişkinlerle alakalı ek öneriler için ihtiyacı değerlendirmek açısından değerlendirmek.	2014
– AB vatandaşları olarak engelli kişilerin haklarını, özellikle de özgür hareket ve konaklama ile ilgili haklarını, uygularken karşılaştıkları engelleri tanımlamak.	2010-2015
Engelli park kartının Avrupa modelinin kullanımını genişletmek.
Engelli park kartının Avrupa modelinin farkındalığını artırmak ve bu kartta kartın çoğaltılması ve karttaki bilgilerin milli ve yerel yetkililer için dağıtılmasıyla kötüye kullanılması hususunda mücadele etmek.	Sürüyor
-Örneğin elektronik park kartları ve kontrol sistemlerinin geliştirilmesi üzerine pilot projelerin finanse edilerek yeni teknoloji çözümlerin fırsatlarının araştırılması.	2012-2015
Üye Devletlerin kurumsal tabanlı bakımdan toplum tabanlı bakıma geçişlerindeki çabaları artırmak.
– Genel yarar sosyal hizmetleri için kalite çerçevesi oluşturan engelli kişilerin kapsandığı toplum tabanlı hizmetler için bir kalite çerçevesi geliştirmek ve yaymak.	Sürüyor
– Kişisel destek finansman şeması üzerine Engellilik Yüksek Seviye Grubu’ndaki Üye Devletler arasındaki iyi uygulamaların değiş tokuş edilmesini desteklemek	2011-2015
– Toplumsal tabanlı hizmetleri desteklemek için Yapısal Finansmanlar ve Kırsal Gelişe Finansmanı kullanımını en yüksek seviyeye çıkarmak.
– Yapısal Finansmanlar ve Kırsal Gelişim Finansmanı kullanımının iyi uygulanmasını bağımsız ve toplumsal yaşamın temeli ile ilgili olarak tanımlamak.	2010-2015
– UNCRPD (BM Engelli Hakları Sözleşmesi) ve topluma kazandırmada ortak temel prensipler üzerine Yapısal Finansman ve Kırsal Gelişim Finansmanıyla ilgilenen Avrupa Komisyonu Coğrafi Masa çalışanları (ve milli iradeler) için bir eğitim modülü geliştirmek.	2010-2015
– Yetkilileri toplumsal temelli hizmetlerin gelişimini desteklemek için Yapısal Finansmanları ve Yerel Gelişim Finansmanları nasıl kullanılacağı üzerine yöneten bir alet çantası geliştirmek.	2010-2015
– Yapısal finansman genel düzenlemesinin 16’ıncı maddesine Üye Ülkelerin uyumluluğu üzerine rapor hazırlamak.	2011-2015
– Konutsal kuruluşlarda yaşayan engelli kişilerin durumlarına dayalı bilgiyi geliştirmek.
– Konutsal kuruluşların numara sayı, büyüklük ve yaşam şartları hakkında veri toplamak.	2011-2015
– Kurumsallaşmayı dolaylı ya da dolaysız olarak onların nasıl kaldırılacağı hakkında tavsiyelerle destekleyen mevcut yasal ve idari kuralları incelemek.	2012-2015
– Engelli kişilerin spor etkinliklerine katılımını desteklemek.
– Spor, boş zaman ve eğlence organizasyonlarının, aktivitelerinin, etkinliklerinin ve mekanlarının erişilebilirliği için standartları geliştirmek ve yaymak.	2010-2015
– Engelli kişilerin Avrupa spor etkinliklerine ve de Özel Olimpiyatları da içeren engellilere yönelik etkinliklere katılımını desteklemek.	Sürüyor
– Gelecek Komisyon politikasında ve spor alanındaki teşvik tedbirlerinde engelli kişilere özel bir ilgiyle spor vasıtasıyla Sosyal içermeye öncelik tanımak.	2011-2012
Engelli kişilerin kültürel materyallere ve etkinliklere erişebilirliğini desteklemek.
– Telif hakkı uygulanan eserlerin erişilebilir formatlarda sınır ötesi transferini teşvik etmek.	Sürüyor
– Avrupa dijital halk kütüphanesi Europeana’nın içerik ve ara yüzünü engelli insanlar için erişilebilirliğini sağlamak.	2010-2015
Avrupa Kültür Merkezleri ödülleri bağlamında erişilebilirlik kriterinin göz önünde bulundurulmasını sağlamak.	2010-2015

3. Eşitlik

Özel Amaç
Engelli kişilerin doğal saygınlığını korumak ve desteklemek, engellilik üzerine yapılan ayrımcılığın ter türü ile mücadele etmek ve engelli kişilerin diğerleri ile birlikte eşit bir şekilde tüm temel hakları ve özgürlüklerini yaşayabildiklerinden emin olmak.
Temel Eylemler	Zamanı
İşe alınma alanının dışında, Taslak Direktif Konseyinde eşit muamele hakkındaki görüşmeleri desteklemek.	Sürüyor
Engelli kişilerin işe yerleştirilmesini geliştirmek için 2000/78 EC Direktif’inin uygulamasını ve etkisini göstermek.	2013
Özellikle EQUINET (Avrupa Eşitlik Kurumları Ağı) vasıtasıyla eşitlik kurumlarındaki engellilik sorunlarına verilen ilgiyi artırmak.	2010-2015
İşveren ve hizmet sağlayıcıları ile görüşerek makul miktarda engelli kişinin düzenleme için rehberlik sağlamak.	2010-2013
– Hukuki ehliyet üzerine iyi uygulamaların değiş tokuşunu desteklemek.	2010-2013
– Ticari birlikler arasında makul düzenleme sağlama kavramı üzerine farkındalıklarını artırmak.	2010-2013
– Eşitliğin desteklenmesi ve eşitliğe karşı ayrım ile mücadele edilmesini amaçlayan milli etkinlikleri desteklemek için mevcut İlerleme programının (2013 Aralık ayına kadar) kullanımı.	2010-2013
– Sivil toplum organizasyonlarında ayrımcılığın yapılmamasının ve eşitliğin hedeflendiği bölgelerde bilinçlendirme seminerlerinde engellilik konularına değinmek.	2011-2012
– Ayrımcılığa karşı ve eşitliği savunma adına verdikleri savaşta milli otoriteleri desteklemeyi amaçlayan yıllık teklif duyurularında engellilerin ayrımına değinmek.	2011-2013
– “Sosyal Avrupa Senin için Ne Yapabilir?” kampanyasında özellikle engelliliğe odaklı olarak tanıtım yapmak.	2010-2013
– “Farklılık için Ayrımcılığa Karşı Çıkın Kampanyası”nda, örneğin Farklılık günleri, Gazeteci ödülleri, broşür, video reklamı, konferanslarda stantlar gibi etkinliklerde engelli ayrımına işaret etmek.	2010-2013

4. İstihdam

Özel Amaç

Temel Eylemler	Zamanı
– Engelli kişilerin istihdam durumları ile ilgili bilgiyi artırmak, karşılaştıkları güçlükleri tanımlamak, bu durumlar için çare önermek.
– Avrupa’daki engeli kişilerin iş pazarı durumlarındaki bilgi materyallerini oluşturmak için engelli insanların istihdamında 2011 İş Gücü Anketi geçici çalışma grubu kullanımı.	2011-2012
– Önemli üçüncü şahıs organizasyonlarla işbirliğini artırmak (örneğin ILO (Uluslararası İş Kurumu), OECD (Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Organizasyonu), EUROFOUND (Avrupa Yaşam Ve Çalışma Koşullarını İyileştirme Vakfı)).	Sürüyor
– Kongrenin istihdam ile ilgili yayımlarda engelli erkek ve kadınlara daha güçlü bir odaklanma üzerine araştırma yapmak.	Sürüyor
İşler için yeni stratejilerin ve büyümenin, engellilerin çıkarı için “Avrupa 2020”’nin en iyi düzeyde kullanımını sağlamak.
– Yıllık Avrupa 2020 değerlendirmesinin engelli kişilerin durumuna gerekli ilgiyi göstereceğinden emin olmak.	2010-2015
– Avrupa Komisyonu göstergesi alt grubunda engelliliğe yönelik bir göstergenin hazırlanması.	2011
– Engelli kişiler ve diğer muhtaç gruplar için iş pazarı entegrasyonunu desteklemek için Prensip 7 ile uyumlu olarak, ESF’nin (Avrupa Sosyal Fonu) kullanımından emin olmak.	2010-2015
Potansiyel işverenlerin, engelli insanları işe almayı destekleme ve bu konudaki sorunlarında ikna olma konusunda neler yapılabileceğine odaklanmak.
– AB seviyesindeki Sosyal Partnerlerin, tüm kobilerle katılımını sağlayarak:- Makul düzenleme ve iyi kalitedeki işlerde iyi uygulama modellerini geliştirmek. – İşveren ve politikacıların pozitif ölçütlerde bilgilendirilmelerini sağlamak.	2010-2015
– Önemli Avrupa istihdam mevzuatını tekrar gözden geçirmek onun UNCRPD (BM Engelli Hakları Sözleşmesi) ile uyumluluğunu sağlayacaktır (çalışma koşulları ve koruma, çalışma zamanı, güvenlik vs.).	2010-2015
İşverenleri çalışma alanlarında, özellikle Farklılık Sözleşmesini imzalayarak, Farklılık Politikası’nı uygulamaları için cesaretlendirmek.	2010-2015
Genel Engel Muafiyeti Mevzuatı ve Genel Ekonomik Yarar Hizmetleri vasıtası ile engelli insanların işe yerleşmelerini desteleme alanında Üye ülkelerin kullandığı eylem faaliyetini vurgulamak.	2010-2015
Ortak Pazar içerisinde sosyal yenilikçi ortak projelerin gelişmesini desteklemek ve bu gelişmelere eşlik etmek için bir “Sosyal İşletme Girişimi”nden çıkacak somut eylemler ile sosyal girişimciliği cesaretlendirmek.	2011-2015
Engelli gençlerin eğitimden çalışma hayatına geçişlerinde yaşadıkları zorluklara özel ilgi göstermek ve korunaklı atölyelerde çalışanlar (işte erişim ve korunma) dahil olmak üzere iş içinde hareketliliğe değinmek.
– AB seviyesindeki Kamu İstihdam Servisleri’nin (PES) iştiraki- Örneğin, eylem ve materyallerin erişebilirlikleri, geçici ve özel ajanslarla yürütülen diyaloglar -Kamu İstihdam Servisleri Meslektaş Denetimi seminerinde odaklı Özel engeller	Sürüyor
– Etkili destek yapılarını tanımlama ve desteklemek.- Mili/Bölgesel tedbirlerin incelenmesi (örneğin, kontenjanlar, sosyal ortaklıklar, kooperatifler, destekli istihdamlar, ulaşım) -Cinsiyet konularına özel ilgi göstererek gündelik ve aile bakımının istihdam etkilerinin analizi.	2010-2015
Engelli kişiler için işin kalitesi, örneğin maaşlar, çalışma saatleri ve kariyer fırsatlarına değinmek.
Yaşam Boyu Öğrenme Programı’nda teklif çağrıları vasıtası ile engelli insanlar için iş pazarı ile ilgili eğitimleri desteklemek.	Sürüyor
-Avrupa Araçları (Mikro-finans Tesisi, Avrupa Sosyal Fonu gibi) bağlamında engelli kişiler için kendi istihdamlarını yaratma fırsatları için imkanlar yaratmak.	2010-2015
Maluliyet tazminatı kültürünün yaygınlaşmasıyla savaşmak ve kısmi çalışma kapasiteli insanların iş pazarına, daha gelişmiş aktif iş piyasası politikalarına uyum sağlamalarında yardımcı olmak.
– Milli Aktif İş Piyasası Politikalarını (ALMPS) ve iyi uygulamanın yazılı incelemesini gözden geçirmek.	Sürüyor

5. Eğitim Ve Öğretim

Özel Amaç
Engelli kişilerin genel eğitim sistemiyle birlikte eğitimlerine yardımcı olacak temel desteği aldıklarından ve tam kapsama amacıyla uygun olarak akademik ve sosyal gelişimi maksimize eden çevreler de etkili bireysel destek tedbirlerinin sağlandığından emin olmak.
Temel Eylemler	Zamanı
Engelli kişilerin eğitim seviyeleri ve fırsatları hakkında bilgi dağarcığını artırmak.
– Sosyal Bilimler Eğitim Öğretimi Uzmanları Ağı’nın (NESSE) desteği ile Üye Devletlerin kapsamlı eğitim seviyesinde farklı kavramlar üzerine bilimsel değerlendirmenin desteklenmesi.	2010-2015
– Avrupa Özel İhtiyaç Eğitimi Gelişim Ajansı’nın çalışmalarını, engelli kişilerin eğitimlerinde ve ülke özel bilgisinde Avrupa seviyesine geçişlerini desteklemek.	2010- 2015
– Eğitim sisteminde yüksek bağımlılık ihtiyacı duyan insanların katılımı ve erişimi üzerine veri toplamak.	2011- 2015
Engelli kişilerin e-becerilerini geliştirmek.	Sürüyor

İlerleyen Gençlik Girişimi’nin çerçevesiyle kapsamlı ve kaliteli eğitim ve öğretim amacına yönelik politik gelişmeleri desteklemek.
– Eğitim ve Öğretimde Avrupa İşbirliği ET 2020 stratejik çerçevesiyle engelli kişilerin ve öğrencilerin yaşam boyu öğrenme ve kapsamlı eğitimi üzerine iyi uygulama değişimini desteklemek.	2010-2015
– İlgiyi engelli kadın ve erkeklerin özel ihtiyaçlarına çekerek, eğitimde OMC (Ontario Vatandaşlık Madalyası) bağlamında engellilik sorunlarının ifadesini artırmak.	2010-2015
– Eğitim ve öğretimde makul düzenleme prensibinin uygulanmasında araştırma, bilgi ve rehberlik materyallerini yaymak.	2010-2015
– Herkesin erişebilirlik kapasitesi, beceri ve bilgilerini geliştirmek için yapılı çevre, ulaşım ve Bilişim ve İletişim Teknolojileri tasarımlarındaki profesyoneller için Milli ve/veya Avrupa çapında müfredatla ilgili şu anki gelişmeleri incelemek.	2010-2015
Yaşam Boyu Öğrenim Programı’na ve Gençlik Eylemde Programı’na engelli kişilerin katılımlarının artırılması ile engelli hareketini artırmak.
– Erişebilirlik ve makul düzenleme kriterleri dâhil olmak üzere Yaşam Boyu Öğrenme programı altında önemli teklif çağrılarını sağlamak.	2010-2015
– Daha az fırsata sahip gençlerin (özellikle engelli gençlerin) Gençler Eylemde Programı’na katılımlarına öncelik verilmesini sağlamak.	Sürüyor
– Polis teşkilatında ve adalet sisteminde çalışan engelli kişilerin yaşam boyu öğrenimlerini desteklemek.	2010-2015

6. Sosyal Koruma

Özel Amaç

Sosyal koruma sistemleri ve yoksulluğu azaltma programları, engellilik desteği, kamu barındırma programları ve emeklilik ile fayda programları ile engelli kişilerin yaşam şartlarının iyileşmesini sağlamak.

Temel Eylemler Süresi

Avrupa Yoksulluk Karşıtı Platformu ve ESF’nin (Avrupa Sosyal Fonu)
kullanımını en üst düzeye çıkarmak.

– Cinsiyet farklılıklarına dikkat çekerek engellilik üzerine işbirliği, bilimsel inceleme ve iyi uygulamaları desteklemek.	2010-2015
– Engelli kişiler için sosyal yenilik programlarının tasarım ve uygulanmasını desteklemek.	Sürüyor
Avrupa Yoksulluk Karşıtı Platformu çerçevesinden ESF vasıtasıyla hedef alınmış somut eylemlerin sosyal olarak dışlanmasını düşürmek.	2010-2015
Engelli insanlar açısından sosyal koruma sistemlerinin yeterliliğini değerlendirmek.
– Engellilikle ilgili durumların emeklilik ve fayda taşınabilirliği ile ilgili mevzuatların düzenlenmelerinde kapsanmasını sağlamak.	2010- 2015
– MS kapsamında iyi uygulamaların organizasyonlarını, engellilikle ilgili görüş açılarını hesaba katmak için emeklilerde Yeşil Kitabı takip etmek.	2010-2015
– Üye Devletleri SPSI’de (Uluslararası Sosyal Koruma Sistemi) engelli kişilerin durumlarını ifade etmelerinde cesaretlendirmek ve engelliliklerin finansal etkisini karşılamak için tedbirleri almak.	2010-2015

7. Sağlık

Özel Amaç

Engelli kişilerin korunma dâhil olmak üzere sağlık sistemine eşit şekilde erişimlerini ve kaliteli ve karşılanabilir özel sağlık servislerin sağlanmasını garantilemek.

Temel Eylemler Süresi

Sağlık sistemine eşit derecede erişimi geliştirmek için politik gelişmeleri desteklemek.

– Hizmet kullanıcıların bakış açılarını kapsayan kadın ve erkeklerin engellerine yönelik sağlık hizmetlerinin kalite ve erişimini incelemek için göstergeler geliştirmek.	2010-2015
– Sağlık hizmetlerinden eşit şekilde faydalanmasını sağlamak ve engelli kişilerin erişim hakları konusunda bilgilendirilmesini sağlamak.	2010-2015
– Kadın ve erkek hastaların ihtiyaçları ile alakalı olarak sağlık görevlilerinin konu ile ilgili bilgilerini ve engellilere karşı farkındalıklarını artırmak.	2010-2015
Engelli kişilerin sağlık ve rehabilitasyonlarının kalitesini artırmak için politik gelişmeleri desteklemek.
– e-Sağlık tıbbi kayıtlarında engellilik bilgilerini ekleme imkânını araştırmak ve engelli kişilere bu sistem vasıtasıyla erişilebilmeyi sağlamak.	2010-2015
– Tıbbi ekipmanlar için erişilebilirlik standartlarını geliştirmek.	2010-2015
– FP7 ve FP8’deki sağlık çalışma programları vasıtasıyla engelli kadın ve erkeklerin sağlık hizmetlerinden yararlanma araştırmalarını desteklemek.	2010-2015
– Çevrimiçi tıbbi muayene, gelişmiş acil yardım, bakım ve engelli kişiler için taşınabilir aygıtlar gibi yeni tele-tıp servislerini kullanmak.	2010-2015
– Avrupa Akıl Sağlığı ve Sağlık Paktı vasıtasıyla uzun dönemli bakım tesisleri ve modern akıl sağlığı tesislerini desteklemek.	Sürüyor
ESF vasıtasıyla sağlık çalışanlarının engellilik sorunları hakkında eğitilmesini desteklemek.	2010-2015
Engelliliğin iş yaşamı boyunca karşılaşacağı riskleri azaltmak için işte sağlık ve güvenlik alanındaki eylemleri desteklemek.
– İş yerinde geçirdiği bir kaza, mesleki bir hatalık ya da bir engel yüzünden işten uzun bir süreliğine ayrılan işçilerin rehabilitasyonu ve tekrar işe katılımını geliştirmek için Üye Devletler tarafından alınan özel eylemlerin takibini AB İşte Sağlık ve Güvenlik Stratejisi 2007-2012 yarı dönem denetiminde incelemek.- Avrupa sosyal ortaklarının iş kaynaklı stres üzerine anlaşmalarının uygulanması üzerine rapor hazırlamak.	Sürüyor Sürüyor
– Denizde çalışırken bir engelle karşılaşan insanların, özellikle finansal araçların gözden geçirilmesi bağlamında, ihtiyaçlarını ifade etme imkânını araştırmak.	2011-2015
– Akıl sağlığı bozukluğu sebepleri için iş ile alakalı engelleri içeren engelliliklerin önlenmesi konusunu ifade etmek.	Sürüyor

8. Dış Eylem

Özel Amaç

Engelli kişilerin haklarını ayrımcılığın olmadığı daha geniş bir yaklaşımla
birlikte, ortak AB ve Üye Ülkelerin gelişime yaklaşımını dikkate alan
ilerleme ve gelişim geliştirme programlarının da kapsanması ile desteklemek.

Temel Eylemler	Süresi
– İnsanların sebep olduğu ya da doğal felaketler sonucunda engelli olan insanlar da dahil, engelli kişilerin özel ihtiyaçlarının AB dışında acil durum ve insani yardım alanında ifade edilmesini sağlamak.	Sürüyor
– BM Engelli Hakları Sözleşmesi’ne (UNCRPD) baplı olarak, üçüncü ülkelerle AB insan hakları diyaloglarında engelliliğin bir insan hakları durumu olduğunu vurgulamak.	2010-2015
AB gelişim işbirliğinin engelli insanlara, özel olarak engelli kişileri hedefleyerek ve engellilikle ilgili kuruluşların katılımlarını geliştirecek proje/programlarla ulaşılmasını sağlamak.	Sürüyor
AB’nin engelli kişilere yaklaşımı ve AB maden ocaklarında ve savaş sırasında patlayıcılara ve bunların kötü etkilerine maruz kalmış kazazedeler için yardım kolu arasındaki tutarlılık ve bütünleyiciliğini artırmak.	2010-2015
Üye ülkelerin BM Engelli Hakları Sözleşmesi’ni (UNCRPD) imzalamak, bu sözleşmeye bağlı kalmak ve onu uygulamak için milli çabalarını desteklemek.	2010-2015
Üye ülkelerde ve engellilik ve gelişme ile mücadele eden organizasyonlarda Engelli Kişilerin Organizasyonları’nın kurumsal olarak güçlendirilmesini uygun yerlerde desteklemek.	2010-2015
AB Delegasyonu ve Başkanlığı’nda engellilik odak noktası ağını güçlendirmek ve AB çalışanlarının engellilik konusunda bilinçlenmesini sağlamak.	Sürüyor
– AB elişim projeleri kapsamında finanse edilen altyapı sisteminin engelli kişilerin erişebilirlik ihtiyaçlarını karşılamasını sağlamak.	2010-2015
Engelli İnsanların Hakları konusunda BM Toplantısı’yla uyumlu olması için, Engellilik ve Gelişim Üzerine Rehberlik Notu’nu güncellemek.	Sürüyor
– Üye ve aday üye ülkeler tarafından engelli kişilerin haklarını destekleyici gelişmelerin sağlandığından ve katılım fonlarının engelli kişilerin durumları için kullanılıp kullanılmadığından emin olmak.	2010-2015
– Avrupa Komşuluk Politikası üye ülkelerinin engelli kişilerin haklarını korumak, politik diyalog ve deneyim alışverişi ile engellilik ile ilgili sorunlarını çözmek ve Avrupa Komşuluk Politikası ve Üyelik Aracı Komitesi altında finansal destek konusunda imkânları araştırmak için cesaretlendirmek.	2010-2015

AVRUPA ENGELLİLİK STRATEJİSİ 2010-2020’NİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ:
GENEL ARAÇLAR

Avrupa Engellilik Stratejisi, engelleri olmayan bir Avrupa yaratmak için AB kurumlarının ve bütün Üye Ülkelerin ortak ve yenilenmiş bir mutabakatına ihtiyaç duymaktadır. Yukarıda ana hatlarla ifade edilen eylemlerin aşağıdaki genel araçlarla desteklenmeleri gerekmektedir.

1. Bilinçlendirme

Özel Amaç
Engelli hakları dernekleri, becerilerinin kabulünün desteklenmesi, değerleri, yetenekleri ve önyargı ile ayrımcılık ile mücadele vasıtası ile bilinçlendirme sağlamak.
Temel Eylemler	Süresi
Gereçlerin ve bilgi kanallarının erişimine özel ilgi gösterirken, engelli kişileri hakları ve haklarını korumak için oluşturulan AB etkinliklerinden bilgi sahibi olmalarını sağlamak.
Engelli kadın ve erkekleri katılımlarını ve kapasitelerini vurgulamak için bilinçlendirici etkinlikleri (medya da dâhil) desteklemek.	Sürüyor
Avrupa 2012 Yılı Aktif Yaşlanma kapsamında yaşlanma ve engellilik arasındaki ilişkinin bilincini yükseltmek.	2012
Avrupa Engelliler Günü nedeniyle yıllık politik konferans düzenlemek.	Sürüyor
Herkes için ve evrensel tasarım hakkında bilinçlenmeyi desteklemek.
– Yıllık AB Erişilebilir Şehirler Ödülü organizasyonu yapmak.	2010-2015
– Yardımcı teknolojide yenilik bilincini desteklemek.	Sürüyor

2. Finansal Destek

Özel Amaç
Özellikle ülke yardım kurallarında olmak üzere Avrupa rekabet mevzuatı ile ilgili 2013 sonrası programlarda erişebilirlik, ayrımcılık yapmama ve engellilik ile ilgili finansal destek imkânlarının gündemde kalma süresini artırmak için AB fonu araçlarının kullanımını en üst seviyeye çıkarmak.
Temel Eylemler	Süresi
Engelli insanlarla ilgi politik alanlarda AB programlarının tematik finansal destek fırsatlarını da (ESF, İlerleme, LLP, FP7, Gençlik gibi) içermesini sağlamak.	2011-2013
– Çevre, bilgi toplumu, ulaşım ve FP7 kapsamındaki güvenlik alanlarında araştırma projelerini desteklemek.	2011-2013
Paylaşımlı yönetim altındaki Avrupa birlikte finanse etme araçlarının tasarımı ve uygulanmasını, özellikle Yapısal Fonlar (ve Mikro-Finans tesisi) etkili ve ayrımcılığın olmadığı bir şekilde desteklemek.	2010-2015
Yeni ESP tasarımı girdisi için 2014’ten itibaren ESF’nin geleceği ve engelli kişiler için kullanımı hakkında bilgi toplamaya hazırlanmak.	2010-2013
Yeni ERDF (Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu) tasarımı girdisi için 2014’ten itibaren ERDF’nin geleceği ve engelli kişiler için kullanımı hakkında bilgi toplamaya hazırlanmak.	2010-2013
Yapısal fonlardaki ayrımcılığın olmadığı ve erişilebilirlik üzerine alet takımını güncellemek.	2011-2015
– Engelli kişiler için NGO (Devlet Dışı Organizasyonlar)’ın AB seviyesini için finansal destek vermek.	Sürüyor

3. İstatistikler, Veri Toplama Ve Denetleme

Özel Amaç
Engelli kişilerin durumlarını incelemek için engellilik ile alakalı dönemsel istatistiklerin toplanmasını sağlamak (EU-SILC, LFS AHM, EHIS ve EDSIM).
Temel Eylemler	Süresi
2011 LFS AHM vasıtasıyla beş yıl sonra modülü tekrarlama seçeneği olan engelli kişilerin istihdamı üzerine iş gücü pazarındaki engelli kişilerin durumlarını incelemek.	2011-2012
– Modülün beş yıl sonra tekrar edilmesi seçeneği ile birlikte Avrupa Engellilik ve Sosyal Entegrasyon Modülü’nün (EDSIM) tekrar incelenmesine dayalı sağlık ve sosyal entegrasyonu üzerine özel bir AB çaplı inceleme geliştirmek ve uygulamak.	2012-2013
– 2014’ten itibaren başlamak suretiyle beş yıllık bir temel üzerinde Avrupa Sağlık Görüşmeleri Anketi (EHIS) vasıtasıyla aktivite kısıtlamaları ve günlük aktiviteler üzerine bütünleyici bir bilgi derlemesi yapmak.	2014
– Uluslararası düzeyde engellilik istatistiklerine otak bir yaklaşım için Washington City Grubu ve Budapeşte İnisiyatifi ile çalışmak.	Sürüyor
– Kamu sağlık istatistikleri üzerine (Avrupa Komisyonu) 1338/2008 Düzenlemesini uygulayan bir sağlık ve sosyal entegrasyon anketi için yasal tabanlı bir çalışma gerçekleştirmek.	2013-2015
Üye Ülkelerdeki engelli kişilerin durumları hakkında veri toplamak için özgür akademik engellilik uzman ağının kullanımını ve ilgili politika ve mevzuatın analizini sağlamak.	Sürüyor
Avrupa 2010 temel hedeflerinde engelliliğin rolünü incelemek.
– İstatistik ve veri toplama temeline dayalı olarak, Avrupa 2020 hedeflerinde engellilik ile ilgi gösterilen eğitim, istihdam ve yoksulluğu azaltıcı göstergeleri tamamlamak.(1) 20 – 64 yaş arası kadınların istihdam oranı %75’e çıkarma hedefine bağlı olarak (engelli kişilerin yüzde …’sı açık çalışma pazarında) istihdamı (2) En az 20 milyon insanın yoksulluk ve dışlanma riski ile karşı karşıya olma tehdidine bağlı olarak (engelli kişilerin yüzde …’sının yoksulluk tehlikesinde) yoksulluk (3) 30-34 taş arası üçüncü düzey eğitim tamamlama oranını en az %40’a yükseltme hedefine bağlı olarak (engelli kişilerin yüzde …’sı üçüncü düzey eğitimi tamamladı) eğitim	2013
UNCRPD’nin (BM Engelli Hakları Sözleşmesi) uygulanmasının gelişmiş bir şekilde incelenmesini desteklemek.
– UNCRPD’nin uygulanmasını destekleme, koruma ve inceleme amacı ile bir ya da birden fazla bağımsız mekanizmanın dahil olduğu bir yapı oluşturmak için öneri sunmak.	2011
Avrupa’da UNCRPD’nin etkili bir şekilde uygulanmasını geliştirmek.
UNCRPD altında düzenli olarak, milli ve Avrupa uygulama ve inceleme mekanizmaları ile birlikte bir çalışma forumu organize etmek.	2010-2015
– Yasal ve siyasi pratisyenler için UNCRPD ile ilgili yasal konular üzerine eğitim organize etmek.	2011-2012
Avrupa Engellilik Stratejisi 2010-2020’yi incelemek.
Avrupa’da UNCRPD’nin uygulanması üzerine Engelli Kişilerin Hakları Komisyonu’na sunmak için bir ön çalışma yapmak.	2010-2015
Avrupa Engellilik Stratejisi 2010-2020 Eylemleri üzerine bir rapor hazırlamak ve güncelleme önermek.	2013
UNCRPD’nin uygulanması için milli ve AB araçları hakkında düzenli olarak bir çevrimiçi çizelge yayınlayıp bunu düzenli olarak güncellemek.	2010-2015

Avrupa Engellilik Stratejisi 2010-2020’nin Gerçekleştirilmesi:
AB Kurumları İçerisindeki UNCRPD (BM Engelli Hakları Sözleşmesi) Yükümlülüklerine Uymak İçin Eylemler

BM Anlaşması, bütünlüğünü AB kurumlarıyla da birleştirmektedir. Diğer kurumlarla birlikte
Komisyon, kendi içlerinde gereken eylemi tanımlamak için, AB kurumlarında daha fazla
engelli istihdam etmeyi, daha erişilebilir yapılar, web sayfaları Bilişim ve İletişim Teknolojileri ve dokümanları kapsayan Anlaşmayı elden geçirecektir.

Özel Amaç
AB kurumları içerisinde yükümlüklerine uymak için gereken eylemi tanımlamak için AB Anlaşmasını elden geçirmek.
Temel Eylemler	Süresi
– AB kurumlarındaki engelli kadın ve erkeklerin istihdam meselelerini ifade etmek.	2010-2015
– AB Kurumlarının İstihdam Sürecinde test merkezlerinin, Bilişim Teknolojisi araçlarının geliştirilmesi, prosedürlerin seçimi ve makul düzenleme sağlanması ile engelli kişilerin, engeli bulunmayan adaylar ile eşit şartlar altında rekabet etmelerini sağlamak.	Sürüyor
– Yapıların, web sayfalarının, etkinliklerin Bilişim ve İletişim Teknolojileri araçlarının, uygulamaların ve dokümanların erişilebilirliğini geliştirmek.	2010-2015
– AB Anlaşması’nın uygulanmasını koordine etmek için kurumlar arası bir grup kurmak.	Sürüyor

[1] 2000/78/EC

[2] PE 282.903/BUR

[3] SEC (2000) 2084/4

[4] A6-0043/2005, 9. bent

[5] COM(2000) 284 final, 12.05.2000

[6] Personel Yönetmeliği’nin 1c Maddesi: “İşbu Personel Yönetmeliği’nde erkeklere yapılan atıflar, aksi belirtilmediği takdirde aynı zamanda kadınları da kapsamaktadır ve bunun tam tersi de geçerlidir.” Sonuç olarak, işbu Kod cinsiyet temelinde tarafsız olsa da, Personel Yönetmeliği’nden yapılan alıntılarda bu durum söz konusu değildir.

[7] Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 18 Aralık 2000 tarihli (EC) No 45/2001 numaralı, kişilere ait verinin Birlik enstitülerinde veya kurumlarında işlenmesi ve de bu verinin serbest dolaşımı ile ilgili kişilerin korunması yönetmeliği (OJ L8, 12.01.2001, p. 1)