“V. Erişilebilir Kütüphaneler Çalıştayı”, 15-16 Haziran 2026 tarihlerinde, Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu organizasyonuyla ASHB Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, KTB Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi işbirliği ile Atatürk Üniversitesi ev sahipliğinde Erzurum’da gerçekleşti. Sekretaryası Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu ve Atatürk Üniversitesi tarafından yürütülen çalıştay, hibrit yöntemle (yüz yüze ve çevrim içi eş zamanlı) yapıldı.
Bilgiye erişim hakkının evrenselliği temasıyla Türkiye’de erişilebilir kütüphaneler çalışmalarında mevcut durumun ve sorunları ortaya konulması ve çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen çalıştayın açılış törenine kamu kurumlarının üst düzey temsilcileri, akademisyenler, sivil toplum kuruluşları ve kütüphane çalışanları yoğun ilgi gösterdi.
“V. Erişilebilir Kütüphaneler Çalıştayı” sonunda hazırlanacak “Sonuç Raporu Kitabı”nda, çalıştay sürecinde dile getirilen sorunlar, iyi örnekler ve çözüm önerileri yer alacak. Kitap, ilgili kurum ve kuruluşlara iletilerek alana katkı sunması hedefleniyor.
Çalıştayın birinci gününde açılış konuşmalarının ardından gerçekleştirilen üç oturumda 7 uzman tarafından Türkiye’de erişilebilir kütüphaneler konusunda yapılan çalışmalar ve başarılı uygulamalar hakkında bilgi verildi. İkinci gün gerçekleştirilen grup çalışmalarına 40 yüz yüze 40 çevrim içi katılımcı katılarak görüş ve önerilerini paylaştılar.
Etkinliğin açılış konuşmaları Manisa Celal Bayar Üniversitesi rektör yardımcısı Prof. Dr. Ahmet ÇETİN, Erzurum Kültür ve Turizm İl Müdürü Ahmet YER, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu Koordinatörü Dr. Mustafa Özhan KALAÇ ve Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetim Bölümü Başkanı Dündar ALİKILIÇ tarafından yapıldı.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet ÇETİN açılış konuşmasına salondaki görme engelli birey için kendi görünüşünü betimleyerek başladı ve “Bilgiye erişim, çağdaş toplumların en temel hak alanlarından biridir. Ancak bu hakkın, engelli bireylerin eğitim, kültür, sosyal yaşam ve toplumsal katılım süreçleri açısından çok daha özel ve hayati bir anlam taşıdığını biliyoruz. Bilgiye erişimin önündeki engelleri kaldırmak, yalnızca bireysel gelişimi desteklemek değil; aynı zamanda daha adil, kapsayıcı ve güçlü bir toplum inşa etmek demektir. Bu noktada kütüphanelerimiz, bilgiyi insanla buluşturan en önemli kurumlardan biri olarak büyük bir sorumluluk üstlenmektedir. Erişilebilir kütüphaneler; engelli bireylerin bilgiye, eğitime ve kültürel yaşama eşit şekilde katılmasının anahtarlarından biridir.”
ÇETİN sözlerini “Manisa Celal Bayar Üniversitesi olarak, engelli öğrencilerimize ve personelimize daha nitelikli hizmet sunmak için çalışmalarımızı sürdürürken, engellilere yönelik bilişim hizmetlerinin gelişimine katkı sağlamayı da toplumsal sorumluluğumuzun önemli bir parçası olarak görüyoruz. Bu anlayışla, üniversitemizin öncülüğünde kurulan ve koordinasyonunda bulunduğumuz Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu’nun çalışmalarını desteklemekten büyük memnuniyet duyuyoruz. Bugün burada, Erzurum’da, Atatürk Üniversitesi ev sahipliğinde; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenen V. Erişilebilir Kütüphaneler Çalıştayı için bir aradayız. İnanıyorum ki bu çalıştay; kurumlar arası iş birliğini güçlendirecek, iyi uygulamaların paylaşılmasına imkân sağlayacak ve erişilebilir kütüphane hizmetlerinin yaygınlaşmasına önemli katkılar sunacaktır. Bugüne kadar elde edilen kazanımlar, birlikte çalıştığımızda çok daha kapsayıcı ve erişilebilir bir gelecek inşa edebileceğimizi açıkça göstermektedir. Bu duygu ve düşüncelerle, çalıştayın düzenlenmesinde emeği geçen tüm kurumlara, paydaşlara ve katkı sunan herkese teşekkür ediyor; V. Erişilebilir Kütüphaneler Çalıştayı’nın ülkemiz, üniversitelerimiz, kütüphanelerimiz ve tüm engelli bireyler için hayırlı sonuçlar doğurmasını temenni ediyorum.” diyerek tamamladı.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu Koordinatörü Dr. Mustafa Özhan KALAÇ açılış konuşmasında “Erişilebilir kütüphaneler konusunda Türkiye’deki tüm paydaş kurumlarla birlikte yürüttüğümüz çalışmaları sistemli bir zemine oturtmak ve ortak akılla geliştirmek adına bir süreci başlattık. Bundan önceki Çalıştaylarımızı 2021 yılında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, 2022 Yılında CUmhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi, 2023 Yılında Bartın Üniversitesi ve 2025 yılında yine Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi ev sahipliğinde gerçekleştirdik. Bu yıl beşicisini Erzurum’da Atatürk üniversitesi ev sahipliğinde düzenlemenin heyecanı ve mutluluğu içerisindeyiz. Şunu özellikle vurgulamak isterim: Elbette devlet kurumlarımızın bu alandaki çabaları daha öncesinde de vardı. Ancak 2021’de başlayan çalıştay serimizin, bu çabalara ivme kazandırdığını ve çeşitli kurumların daha koordineli hareket etmesini sağladığını memnuniyetle gözlemliyoruz. Bununla birlikte, çözüm bekleyen bazı sorunların da hâlâ varlığını sürdürdüğünü biliyoruz. Ancak bizler; kurumlar arası iş birliği, dayanışma ve ortak sorumluluk anlayışıyla bu sorunların da üstesinden geleceğimize yürekten inanıyoruz. Sözlerimi tamamlarken; bu çalıştayın hayata geçirilmesinde katkı sunan ve bizlere ev sahipliği yapan Atatürk Üniversitesi’ne, süreci birlikte yürüttüğümüz tüm düzenleyici kurumlara, Bilim Kurulu, Yürütme Kurulu ve Düzenleme Kurulu üyelerimize; ayrıca bugün bizlerle birlikte olacak tüm konuşmacı ve katılımcılara, hem şahsım, hem platformum hem de üniversitem adına içten teşekkürlerimi sunuyorum. Çalıştayımızın, alana katkı sağlayacak verimli ve ilham verici bir sürece vesile olmasını diliyorum.” dedi.
Erzurum Kültür ve Turizm İl Müdürü Ahmet YER
Atatürk Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Dündar ALİKILIÇ açılış konuşmasında, kütüphanelerin toplumun entelektüel hafızası olduğunu belirterek, “Bilgiye ulaşımda fırsat eşitliğini tesis etmeyen hiçbir kütüphane modeli, tam anlamıyla ‘halk kütüphanesi’ tanımını karşılayamaz” dedi.
Açılış konuşmalarından sonra düzenlenen “Türkiye’de Erişilebilir Kütüphane Çalışmaları” başlıklı oturumun moderatörlüğünü Manisa Celal Bayar Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu Koordinatörü Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Özhan KALAÇ yaptı. Oturumda, KTB Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’nden Birgül SAKA tarafından yapılan “Kütüphanelerde Erişilebilirlik Çalışmaları” başlıklı sunumda, kütüphanelerde erişilebilirlik hizmetlerine yönelik uygulamalar ele alındı. Atatürk Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Dündar ALİKILIÇ ise “Bilgiye Erişimin Önemi” başlıklı sunumunda, bilgiye erişimin toplumsal katılım ve eşitlik açısından taşıdığı kritik rolü değerlendirdi.
İkinci olarak düzenlenen, “Türkiye’de İyi Uygulama Örnekleri” başlıklı oturumun moderatörlüğünü Atatürk Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Dündar ALİKILIÇ üstlendi. Oturumda, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanı Sibel SARI ile Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi Engelsiz Müzik Kütüphanesi Kabartma Nota Yazım Uzmanı Ali Caner ALPASLAN, “Braille Nota ve Dijital Arşivleme: Kapsayıcı Bir Müzik Kütüphanesinin İnşası” başlıklı sunumlarıyla erişilebilir müzik kütüphanesi çalışmalarını paylaştı. Boğaziçi Üniversitesi GETEM’den Şeyma SEVİM ve Ali DEMİRTEPE, “Boğaziçi Üniversitesi GETEM Faaliyetleri” başlıklı sunumlarında görme engelli bireylerin bilgiye erişimini destekleyen hizmet ve uygulamalara değindi. Erzurum İl Halk Kütüphanesi’nden İbrahim AVCI, “Erzurum İsmail Saib Sencer İl Halk Kütüphanesinde Erişilebilir Kütüphane Hizmetleri” başlıklı sunumuyla yerel ölçekte yürütülen erişilebilir kütüphane hizmetlerini aktardı. Erzurum Teknik Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkan Vekili Süleyman YILDIZ ise “Yaşayan Kütüphane” başlıklı sunumunda, kütüphanelerin toplumsal etkileşim, deneyim paylaşımı ve kapsayıcı öğrenme alanları olarak üstlendiği rolü değerlendirdi.
Programın son oturumunda, “Erişilebilir Kütüphanelere Uluslararası Bir Bakış” başlıklı konferans gerçekleştirildi. Atatürk Üniversitesi Özel Eğitim Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan HAZIR tarafından verilen konferansta, erişilebilir kütüphane hizmetleri uluslararası örnekler ve kapsayıcı uygulamalar çerçevesinde ele alındı.
Çalıştayın ikinci günü, mekânsal, materyal ve dijital erişilebilirlik temalı grup çalışmaları ile devam etti. Yüz yüze ve çevrim içi olarak eş zamanlı düzenlenen grup oturumlarında, katılımcılar sorunları belirleyerek çözüm önerilerini geliştirdi.
Yüz yüze grup çalışmasının moderatörlüğü KTB Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’nden Birgül SAKA ve Atatürk Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi öğretim üyesi Doç. Dr. Nermin ÇAKMAK tarafından yapıldı. Toplantının raportörlüğünü ise Arş. Gör. Mehmet Kürşat Değer tarafından gerçekleştirildi.
Çevrim İçi grup çalışmasının moderatörlüklerini ise Anadolu Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Yasemin Ergenekon ve Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan Hazır’ın üstlendiği oturumların raportörlüğü Süleyman Doğan tarafından gerçekleştirildi. Bu oturumlarda, dijital erişilebilirlik uygulamalarının yaygınlaştırılması ve uzaktan erişim imkanlarının geliştirilmesi üzerinde duruldu.
Günün sonunda düzenlenen değerlendirme toplantısı ve kapanış oturumu ile çalıştay sona erdi.
Çalıştay sonrası katılımcılara Erzurum ve Tabyalar gezisi düzenlenerek şehrin tarihi yapısı hakkında bilgiler verildi.
Etkinliğe ait tüm görseller için Facebook sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.